دلیل
کتاب «دلیل: روایت حماسه نابغه اطلاعات عملیات سردار شهید علی چیتسازیان» (معاون واحد اطلاعات- عملیات لشکر 32 انصارالحسین (ع) استان همدان) نوشته حمید حسام شامل خاطرات شهید علی چیتسازیان است.
کتاب برای اولین بار در سال 1385، در شمارگان 3000 نسخه، با قیمت 30000 ریال، در 307 صفحه با جلد نرم و قطع رقعی توسط انتشارات صریر وارد بازار شد.
در سال 1388 و همزمان با اولین کنگره شهدای استان همدان، چاپ این کتاب توسط انتشارات صریر متوقف شد و توسط انتشارات کنگره شهدای همدان تجدید چاپ گردید.
جلد کتاب، ترکیبی از رنگهای سفید و قهوهای روشن است. در بخش بالایی کتاب، تصویری از شهید چیتسازیان با پسزمینه سفید است. در یکپنجم انتهایی جلد، عنوان کتاب، نشان انتشارات و نام نویسنده با پسزمینه قهوهای روشن درج شده است.
در پشت جلد کتاب بخشی از مصاحبه شهید در دوران دفاع مقدس آمده است: «... من در یک خانواده مذهبی به دنیا آمدم. پدرم به مسائل شرعی و اخلاقی و بخصوص شرکت در هیئات حسینی خیلی مقید بود. طبیعی است که من هم در آن شرایط با آن اعتقادها تربیت شدم و به آن خو گرفتم».
کتاب با عبارت «به تنها یادگار نادیده علی، محمدعلی» به فرزند شهید علی چیتسازیان تقدیم شده است.
نویسنده در ابتدای مقدمه کوتاه، خبر از ارائه شیوهای نو در بازنویسی خاطرات داده و با آوردن شعر «اگر دل دلیل است آوردهایم/ اگر داغ شرط است ما بُردهایم» از قیصر امینپور، به وجه تسمیه کتاب اشاره کرده است.
بعد از مقدمه نویسنده، مقدمه کمیته تألیف و تدوین ستاد کنگره شهدای استان همدان قرار دارد که در آن، هدف از انتشار کتاب را آشنایی مردم با اسوههای استان همدان اعلام کرده است.
کتاب در 12 فصل (دلالت) تدوین شده است: «خاطرات کودکی تا انقلاب (59-1343)»، «خاطرات انقلاب، پادگان آموزشی، آغاز جنگ، تا عملیات مسلمبنعقیل (1359-61)»، «خاطرات گشت و شناسایی جبهه مهران و سرپل ذهاب (62-1361)»، «خاطرات شناساییها تا عملیات والفجر 2- حاج عمران 1362»، «خاطرات گشت و شناسایی جبهه چنگوله تا عملیات والفجر 5 (1362)»، «خاطرات گشت و شناسایی جبهه سومار- میمک (1363)»، «خاطرات شناسایی عملیات والفجر 8- فاو (1364)»، «خاطرات شناسایی عملیات کارخانه نمک- صاحبالزمان (عج) و شناسایی عملیات جزیره مجنون- عملیات انصار (1365)»، «خاطرات شناسایی عملیات کربلای 4- اروند (1365)»، «خاطرات شناسایی عملیات کربلای 5- شلمچه (1365)»، «خاطرات شناسایی و گشت در ماووت، عملیاتهای نصر 4، نصر 8 و بیتالمقدس 2 (1366)» و «تا شهادت (1366)». در بخش انتهایی کتاب نیز، تصاویری از شخصیت اصلی اثر آمده است.
کتاب 215 خاطره کوتاه از زندگی شهید چیتسازیان را در خود جای داده است؛ 12 خاطره به دلالت اول، 20 خاطره به دلالت دوم، 20 خاطره به دلالت سوم، 12 خاطره به دلالت چهارم، 13 خاطره به دلالت پنجم، 17 خاطره به دلالت ششم، 21 خاطره به دلالت هفتم، 15 خاطره به دلالت هشتم، 14 خاطره به دلالت نهم، 33 خاطره به دلالت دهم، 27 خاطره به دلالت یازدهم و 11 خاطره به دلالت دوازدهم اختصاص دارد.
از میان راویان، راوی 2 خاطره مادر شهید، راوی 2 خاطره پدر شهید، راوی 4 خاطره برادر شهید، راوی 12 خاطره همسر شهید، راوی 2 خاطره پسرعموی شهید، راوی 2 خاطره همکلاسیهای شهید، راوی 1 خاطره هممدرسهایهای شهید، راوی 4 خاطره دوستان شهید، راوی 176 خاطره همرزمان شهید و راوی 9 خاطره خود شهید است؛ خاطرات بر اساس توالی زمانی زندگی شهید آمده است.
در سال 1396، چاپ کتاب توسط انتشارات کنگره شهدای استان همدان متوقف و انتشارات سوره مهر آن را تجدید چاپ کرد.
در چاپ جدید، در جلد کتاب تصویری سیاه و سفید از شهید چیتسازیان به همراه نقاشی رنگی از گلهایی قرمز و نارنجی قرار گرفته است که اشارهای به ماجرای استشمام بوی خوش، توسط شهید از محل شهادتش است که در خاطره «بوی خوش» در «دلالت یازدهم» همین کتاب آمده است. در بخش میانی و انتهایی جلد نیز، عنوان کتاب، نام نویسنده و نشان ناشر درج شده است.
در پشت جلد، تصویری سیاه و سفید از یک سنگر دفاع مقدس به همراه نقاشی رنگی از «مین والمرا» (مشهور به والمری) به همراه گلهایی قرمز و نارنجی قرار گرفته که به شهادت شخصیت اول کتاب توسط مین والمرا اشاره دارد. در قسمت بالایی پشت جلد، خاطرهای از کتاب با عنوان «راهکار اشک»، به همراه مشخصات ناشر قرار گرفته است. در خاطره «راهکار اشک» به نقل از حسین رفیعی (همرزم شهید) آمده است: «تو عالم خواب معاونش مصیب رو دید و گفت: «دلم برای تو و بقیه شهدای واحد خیلی تنگ شده و با التماس ازش پرسید: «بگو از کدوم راهکار رفتی که به این مقام رسیدی؟» مصیب جواب داد: «راهکار اشک». از فردای اون روز تا صبح شهادتش روز و شبی نبود که اشک تو چشماش نباشه. به هر بهانه روضه، نماز، نماز شب و حتی توجیه نیروها گریه میکرد. با صدای بلند، بیریای بیریا!».
کتاب دلیل در سال 1402، توسط انتشارات سوره مهر، به چاپ سوم رسید.