کارنامه عملیات سپاهیان اسلام در هشت سال دفاع مقدس
کتاب «کارنامه عملیات سپاهیان اسلام در هشت سال دفاع مقدس»، شرح و توضیح 95 عملیات نیروهای مسلح ایران در هشت سال دفاع مقدس را در خود جای داده است.
کتاب «کارنامه عملیات سپاهیان اسلام در هشت سال دفاع مقدس» برای اولین بار در سال 1368 و به مناسبت «بزرگداشت حماسه هشت سال دفاع مقدس» در قطع رقعی، 150 صفحه، جلد نرم، شمارگان 10000 نسخه، قیمت 650 ریال و بدون درج نام تهیهکنندگان و نویسندگان کتاب، توسط واحد تبلیغات و انتشارات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی منتشر شد.
بر روی جلد کتاب، در پسزمینه رنگ نارنجی، تصویری از یک رزمنده ایرانی در حال شلیک با اسلحه کلاشنیکف در کادر مربعیشکل قرار گرفته است. در نیمه بالای کتاب نیز، عنوان کتاب با رنگ سفید و بنفش آمده است.
در پشت جلد کتاب، در پسزمینه رنگ نارنجی، نشان «بزرگداشت حماسه هشت سال دفاع مقدس» در سمت راست بالای جلد و نام و نشان انتشارات و قیمت کتاب، در قسمت پایین جلد قرار دارد.
کتاب در آغاز، به «روح بلند پیشوای مسلمانان جهان و رهبر بزرگ اُمت اسلام حضرت آیتاللهالعظمی امام خمینی «رضواناللهتعالیعلیه» همو که درس جهاد، شهامت و استقامت را به فرزندان ایثارگرش، بسیجیان، سربازان، ارتشیان، سپاهیان و دیگر نیروهای مسلح، عشایر، جهادگران، روحانیون، پزشکان، امدادگران، هنرمندان، صنعتگران، و همه دلیرمردان و شیرزنانی که در نبرد تمامی اسلام و همه کفر برای عظمت اسلام و سربلندی ایران اسلامی به ستیز با خصم برخاستند، آموخت. به ویژه عزیزانی که جان بر سر پیمان نهادند و شهد شهادت نوشیدند، جانبازانی که بخشی از پیکر خویش را به پیشگاه حق تعالی تقدیم کردند، آزادگانی که اسارت در زندانهای دشمن را صبورانه تحمل کردهاند و خانوادههای معظم شهدا، مفقودان، آزادگان، جانبازان و تمامی رهروان پاکباز و اُمت صدیق حضرت امام خمینی» تقدیم شده است.
پس از مقدمه کوتاهی درباره دفاع مقدس و نکاتی درباره نحوه نگارش کتاب، 95 عملیات دفاع مقدس تشریح شده است. «انواع عملیات (چریکی، کلاسیک و غیرکلاسیک، محدود)» (ص 11-5)، «عملیات گسترده غیرکلاسیک» (ص 135-12) و «پذیرش قطعنامه و تک گسترده دشمن» (ص 141-137)، سه بخش اصلی کتاب هستند.
«عملیات امام مهدی (عج)»، «عملیات در محور کرخه - دزفول»، «عملیات در محور شوش دانیال»، «عملیات شهید فضلالله نوری»، «عملیات حضرت مهدی (عج)»، «عملیات امام علی (ع)»، «عملیات در محور شوش»، «عملیات فرمانده کل قوا؛ خمینی روح خدا»، «عملیات (محدود) رمضان»، «عملیات در محور شحیطیه» و «عملیات شهید مدنی» بخش اول کتاب را تشکیل میدهند.
بخش دوم شامل «عملیات ثامنالائمه»، «عملیات طریقالقدس»، «عملیات مطلعالفجر»، «عملیات محمد رسولالله (ص)»، «عملیات مولای متقیان (ع) (جنگ چزابه)»، «عملیات اُمالحسنین (ع)»، «عملیات فتحالمبین»، «عملیات بیتالمقدس»، «عملیات رمضان»، «عملیات ثارالله»، «عملیات حسین بن علی (ع)»، «عملیات مسلم بن عقیل»، «عملیات محرم»، «عملیات والفجر مقدماتی»، «عملیات والفجر 1»، «عملیات والفجر 2»، «عملیات والفجر 3»، «عملیات والفجر 4»، «عملیات تحریرالقدس»، «عملیات والفجر 5»، «عملیات والفجر 6»، «عملیات خیبر»، «عملیات میمک»، «عملیات بدر»، «عملیات (ایذائی) ظفر 1»، «عملیات قدس 1»، «عملیات قدس 2»، «عملیات (ایذائی) ظفر 2»، «عملیات (ایذائی) ظفر 3»، «عملیات (ایذائی) ظفر 4»، «عملیات قدس 3»، «عملیات قدس 4»، «عملیات قدس 5»، «عملیات عاشورای 1»، «عملیات عاشورای 2»، «عملیات عاشورای 3»، «عملیات قادر»، «عملیات عاشورای 4»، «عملیات والفجر 8»، «عملیات والفجر 9»، «عملیات کربلای 1»، «عملیات کربلای 2»، «عملیات کربلای 3»، «عملیات (نامنظم) فتح 1»، «عملیات (نامنظم) فتح 2»، «عملیات (نامنظم) فتح 3»، «عملیات کربلای 4»، «عملیات کربلای 5»، «عملیات کربلای 6»، «عملیات (نامنظم) فتح 4»، «عملیات کربلای 7»، «عملیات کربلای 8»، «عملیات کربلای 9»، «عملیات (نامنظم) فتح 5»، «عملیات نصر 1»، «عملیات کربلای 10»، «عملیات نصر 2»، «عملیات (نامنظم) فتح 6»، «عملیات نصر 3»، «عملیات نصر 4»، «عملیات نصر 5»، «عملیات (نامنظم) فتح 7»، «عملیات (نامنظم) فتح 8»، «عملیات نصر 6»، «عملیات (نامنظم) فتح 9»، «عملیات نصر 7»، «عملیات (نامنظم) فتح 10»، «عملیات (نامنظم) ظفر 1»، «عملیات (نامنظم) ظفر 2»، «عملیات (نامنظم) ظفر 3»، «عملیات (نامنظم) ظفر 4»، «عملیات نصر 8»، «عملیات نصر 9»، «عملیات (نامنظم) ظفر 5»، «عملیات بیتالمقدس 2»، «عملیات (نامنظم) ظفر 6»، «عملیات (نامنظم) ظفر 7»، «عملیات بیتالمقدس 3»، «عملیات والفجر 10»، «عملیات بیتالمقدس 4»، «عملیات بیتالمقدس 5»، «عملیات بیتالمقدس 6» و «عملیات بیتالمقدس 7» است.
بخش سوم کتاب تنها دارای یک بخش «عملیات مرصاد» است.
درباره هر عملیات، اطلاعات کلی و مختصری (حدود 2 صفحه) شامل «رمز عملیات»، «هدف عملیات»، «منطقه عملیاتی»، «تاریخ شروع»، «وسعت منطقه عملیاتی»، «مناطق آزادشده»، «یگانهای منهدمشده دشمن»، «تجهیزات منهدمشده دشمن» و «غنائم» آمده است.
به منظور آشنایی بیشتر مخاطب با فضای برخی عملیاتهای بزرگ نیز، 23 نقشه رنگی در برگههای گلاسه رنگی تاخورده، در بین صفحات داخلی کتاب جای گرفته است.
«به عنوان خاتمه»، «فهرست تقویمی عملیات مختلف سپاهیان اسلام» و «فهرست نقشههای ضمیمه»، پایانبخش کتاب است.
چاپ اول تا چهارم این کتاب بدون تغییر مانده است؛ در سال 1383، چاپ پنجم آن، با ویرایش جدید و در 255 صفحه، شمارگان 3000 نسخه و قیمت 25000 ریال، توسط اداره روابط عمومی و انتشارات سپاه پاسداران منتشر شد که بر روی جلد آن در زمینه رنگ کرم، تصویری از یک رزمنده ایران با اسلحه کلاشنیکف دیده میشود. نوبت چاپ و ویرایش در بالای جلد و عنوان کتاب با رنگ قرمز و حاشیه سفید، به صورت مورب در پایین جلد قرار گرفته است.
در پشت جلد کتاب نیز با زمینه رنگ کرم، نام ناشر، شابک و قیمت در پایین جلد قرار گرفته است.
در صفحه شناسنامه کتاب آمده است: «این کتاب، بخش اول بانک اطلاعات حماسه (2) میباشد که در قالب لوح فشرده از سوی ناشر، تولید و توزیع گردیده است».
در چاپ پنجم، اسامی تهیهکنندگان نیز آمده است؛ تهیه و تنظیم کار توسط ابوالقاسم حبیبی زیر نظر فتحالله جعفری بوده و ویراستار آن مرتضی مهدوی یگانه است.
در مقدمه ناشر نیز پس از بیان توضیحاتی درباره چاپ جدید از زحمات «مصطفی محمدی» و «محسن مطلق» تشکر شده است.
«خاستگاه دفاع مشروع» (ص 17-11)، «اقسام عملیات» (ص 19-17) و «تقسیمبندی و فهرست درختی عملیاتها» (ص 19-23)، عناوین اصلی ابتدایی چاپ پنجم کتاب هستند.
«شرح تفصیلی عملیاتها» (ص 215-23) اصلیترین و طولانیترین بخش کتاب است. در ویرایش جدید ترتیب آمدن عملیاتها تغییر کرده و در کنار هر عنوان، عنوان فرعی نیز آمده است.
در ویرایش جدید، ذیل هر عملیات، اطلاعاتی کلی و مختصری در قالب یک یا چند بند آمده است که شامل «رمز عملیات»، «هدف عملیات»، «منطقه عملیاتی»، «تاریخ شروع»، «وسعت منطقه عملیاتی»، «مناطق آزادشده»، «یگانهای منهدمشده دشمن»، «تجهیزات منهدمشده دشمن» و «غنائم» آمده و در انتها، برخی اطلاعات مانند «نام عملیات»، «زمان اجرا»، «مدت اجرا»، «تلفات دشمن»، «رمز عملیات»، «مکان اجرا»، «ارگانهای عملکننده» و «اهداف عملیات» است.
پایانبخش این چاپ، فهرست منابع و مأخذ و 38 نقشه رنگی از عملیاتهای دفاع مقدس است.