عملیات عاشورا 3

معصومه سجادیان

سپاه پاسداران انقلاب اسلامی عملیات نفوذی عاشورای 3 را در سال 1364 با هدف انهدام نیروهای ارتش عراق در منطقه عملیاتی شمال فکه انجام داد.[1]

در سال 1364 برای فراهم آوردن شرایط اجرای عملیات بزرگ در فاو (والفجر 8) و ایجاد روحیه در مردم و رزمندگان، انجام عملیات‌های محدود در دستور کار سپاه پاسداران انقلاب اسلامی قرار گرفت. همچنین فشار استراتژیک به عراق مد نظر بود تا حساسیت آن‌ها را به عملیات‌های مهم کم کند. در همین چارچوب عملیات‌های محدود عاشورا طراحی شدند.

عملیات عاشورای 1 را نیروهای ایرانی مستقر در منطقه و پیش‌مرگان کرد مسلمان در تکاب و صائین‌دژ علیه ضد انقلاب محلی در 21 مرداد 1364 اجرا کردند.

عملیات عاشورای 2 را سپاه پاسداران در محور چنگوله در 24 مرداد 1364 انجام داد. این حملات نه‌تنها نیروهای پدافند و دیگر نظامیان عراق را در انفعال و انتظار دائمی نگاه داشت، مسئولان سیاسی را در نوعی آماده‌باش قرار داد.[2]

عملیات نفوذی عاشورای 3 نیز در منطقه عمومی فکه اجرا شد. در محور شمالی فکه، خط پدافندی اصلی عراق در غرب رودخانه دویرج قرار داشت. در شرق رودخانه ارتفاعات مهمی از جمله تپه‌های شیری، رزمی و شتری وجود داشت که عراق برای تسلط بیشتر بر منطقه نیروهایی را روی آن‌ها مستقر کرده بود.[3] تیپ سیدالشهداعلیه‌السلام عملیات ایذایی عاشورای 3 را با هدف انهدام دشمن و گرفتن اسیر، با استعداد سه گردان انجام داد. نیروها در ساعت 2:10 بامداد 25 مرداد 1364 با رمز یا سیدالشهداعلیه‌السلام حمله را آغاز کردند.

در محور شمالی فکه، خط اصلی عراق در غرب رودخانه دویرج قرار داشت. وجود چند ارتفاع مهم «شیری»، «رزمی» و «شتری» در شرق رودخانه سبب شده بود دشمن برای تسلط بیشتر به منطقه، نیروهایی روی آن‌ها مستقر کند. وضعیت این خط پدافندی اجرای عملیات محدود را برای نیروهای ایران امکان‌پذیر کرد.

رزمندگان گردان‌های حضرت قاسم علیه‌السلام، حضرت علی‌اصغرعلیه‌السلام و حضرت قمر بنی‌هاشم علیه‌السلام تیپ سیدالشهداعلیه‌السلام در نخستین ساعات از میادین مین، سیم‌های خاردار و سایر موانع ایذایی عبور کردند و خطوط دفاعی ارتش عراق را شکستند. آن‌ها توانستند منطقه‌ای با وسعت چهارده کیلومتر مربع را پاکسازی کنند. این عملیات تا صبح ادامه داشت و در پایان نیروها به پایگاه‌های خود بازگشتند.[4]

در این عملیات نیروهای ایرانی گردان‌های 1 و 2 از تیپ 108 لشکر 16 عراق را متلاشی کردند. بیش از 650 تن از نیروهای عراقی کشته و زخمی و 35 تن نیز اسیر شدند.[5]

در این حمله بخشی از تجهیزات و ادوات نظامی عراق از جمله دو دستگاه تانک، نُه انبار مهمات، دو پل ارتباطی، یک دستگاه لودر و یک پارک موتوری و تعداد زیادی از ادوات مهندسی منهدم شدند. نیروهای ایرانی توانستند مقادیر زیادی از ادوات نظامی و سلاح‌های سبک و نیمه‌سنگین به همراه تجهیزات لجستیکی و مخابراتی به غنمیت بگیرند.[6]

در این عملیات 25 نفر از رزمندگان پاسدار و بسیجی شهید و 112 نفر مجروح شدند. یک نفر از این عزیزان نیز مفقود شد.[7]

از سلسله عملیات‌های عاشورا، عملیات عاشورای 4، اول آبان 1364 در هورالهویزه انجام شد.[8]

 

[1]. روزنامه جمهوری اسلامی، ش1802، 26 مرداد 1364، ص2.

[2]. نخعی، هادی، مشهدی فراهانی، حمیدرضا، روزشمار جنگ ایران و عراق: کتاب سی‌وهفتم: توسعه روابط با قدرت‌های آسیایی، تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، 1383، ص41ـ39.

[3]. نخعی، هادی، مشهدی فراهانی، حمیدرضا، روزشمار جنگ ایران و عراق: کتاب سی‌وهفتم، ص742.

[4]. روزنامه جمهوری اسلامی، همان، ص2؛ نخعی، هادی، مشهدی فراهانی، حمیدرضا، روزشمار جنگ ایران و عراق، کتاب سی‌وهفتم، ص742 و 743.

[5]. روزنامه جمهوری اسلامی، همان، ص2.

[6]. همان.

[7]. نخعی، هادی، مشهدی فراهانی، حمیدرضا، روزشمار جنگ ایران و عراق، کتاب سی‌وهفتم، ص743.

[8]. حبیبی، ابوالقاسم، اطلس راهنما4: دشت آزادگان در جنگ، تهران: مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس، چ سوم، 1390، ص132.