تیپ 59 مسلم بن عقیل «ع»

تیپ 59 مسلم بن عقیل «ع» از یگان‌های سپاه پاسداران در دفاع مقدس بود.

از آغاز جنگ تحمیلی تا نیمه دوم سال 1362، رزمندگان سپاه پاسداران شهرستان گیلا‌نغرب به صورت مستقل به جبهه‌های غرب اعزام نمی‌شدند. در ادامه و به ویژه پس از عقب‌ راندن ارتش دشمن از مناطق اشغالی جنوب و غرب کشور، ضرورت گسترش منطقه پدافندی مشخص‌تر شد و به منظور پوشش تمام مناطق مرزی⁠[1] در اول مهر 1362تیپ مستقل مرزی 124 مسلم بن عقیل «ع» تشکیل گردید؛ دلیل این نامگذاری هم همزمانی تشکیل آن با ایام شهادت حضرت مسلم بن عقیل «ع» بود.⁠[2] امکانات اولیه برای تشکیل این تیپ نیز از مراکز سپاه پاسداران و ستاد پشتیبانی جنگ جهاد سازندگی تأمین شد.⁠[3]

بیشتر فرماندهان و نیروهای بسیجی تیپ حضرت مسلم بن عقیل «ع» اهالی شهرستان گیلانغرب و مابقی از نیروهای بسیجی شهرهای سرپل ذهاب، اسلام‌آباد غرب، کرمانشاه، ایوان غرب، سرابله و استان‌های همدان، تهران و برخی شهرهای شمالی کشور بودند.⁠[4]

تیپ مسلم بن عقیل «ع» در چم امام حسن «ع» در کیلومتر 35 جاده گیلانغرب - قصرشیرین مستقر شد.⁠[5] البته پادگان حضرت رسول «ص» در کیلومتر 5 شرق گیلانغرب در جاده اسلام‌آباد، پادگان مکه در 20 کیلومتری جنوب غرب اسلام‌آباد – گیلانغرب و پادگان ابوذر در 20 کیلومتری جنوب شرقی سرپل ذهاب نیز سایر محل‌های استقرار تیپ در دوره‌های مختلف بود.⁠[6]

  ثارالله، شهید مدنی، شهید صدوقی، شهید بهشتی، خیبر، شهید دستغیب، حنین، 101 عاشورا، شهید اشرفی، شهید چمران (مشهور به الحدید)، ابوالفضل العباس «ع»، بدر، سیدالشهدا «ع»، مقداد، 102 محرم، ابوذر، سلمان، نصر، کمیل، ثارالله، 104 روح‌الله و 105 کربلا گردان‌های این تیپ بودند که به مرور سازمان‌دهی شدند. این تیپ دستورات عملیاتی را مستقیماً از قرارگاه‌ نجف سپاه پاسداران دریافت می‌کرد.⁠[7]

  گرچه مأموریت اصلی تیپ مسلم بن عقیل «ع»، دفاع از مرزهای غربی کشور بود، اما با توجه به نیاز جبهه‌ها، در مأموریت‌های مختلف در جبهه‌های میانی، جنوب و شمال‌ غرب نیز حضور یافت.⁠[8] این تیپ از زمان تشکیل تا پایان جنگ تحمیلی در 13 عملیات آفندی و 9 عملیات پدافندی شرکت داشت.⁠[9] از جمله گردان سیدالشهدا «ع»⁠[10] آن در عملیات والفجر 9 در اسفند 1364 در منطقه شمال غرب⁠[11] شرکت کرد.

سال 1365، تیپ مستقل مرزی 124 مسلم بن عقیل «ع» به تیپ مستقل 59 مسلم بن عقیل «ع» تغییر یافت.⁠[12]

گردان سیدالشهدا «ع» و گردان ادوات این تیپ در عملیات کربلای 1 (تیر 1365) در آزادسازی شهر مهران⁠[13] و 3 گردان مقداد، ابوذر و سلمان⁠[14] در عملیات کربلای 5 (دی 1365)⁠[15] شرکت کردند. در این عملیات گردان سلمان در 72 ساعت، 2 پاتک عراق را در شهرک دوعیجی و سپس گردان ابوذر در 48 ساعت 2 پاتک دیگر دشمن را خنثی کرد.⁠[16]نیروهای این تیپ در سال 1367 نیز در عملیات مرصاد⁠[17] در منطقه گواور در 20 کیلومتری جنوب اسلام‌آباد غرب مستقر شدند.⁠[18]

پس از پایان جنگ، تیپ مسلم بن عقیل «ع» از 10 مرداد 1367 تا 30 مهر 1367 پدافند از منطقه گیلانغرب، تنگاب و خان‌لیلی⁠[19] و از آبان 1367 تا 30 اردیبهشت 1368 پدافند از منطقه سرپل‌ذهاب را به عهده گرفت⁠[20] و سپس به پادگان ابوذر (سرپل ذهاب) نقل مکان کردند.⁠[21]

هادی رحیمیان از 1 مهر 1362 تا 9 آذر 1362، عبدالله ویسی از 9 آذر 1362 تا مرداد 1364، عباس نظیفی از مرداد 1364 تا مهر 1366 و رضا شاه‌ویسی از مهر 1366 تا 12 مهر 1370 فرماندهی این تیپ را بر عهده داشتند.⁠[22]

سال 1370 تیپ مسلم بن عقیل «ع» در سازمان رزم لشکر 17 علی بن ابی‌طالب «ع» ادغام و به تیپ سوم حضرت ابوالفضل «ع» تغییر نام یافت.⁠[23]

مرتضی محمدقلی (رئیس ستاد تیپ)، محمدجعفر حائری، مسعود بیات و سیدمحمود افضلی (مسئولان اطلاعات عملیات تیپ) از جمله شهدای تیپ مسلم بن عقیل «ع» در دفاع مقدس هستند.⁠[24]


منابع و ارجاعات

  • [1]. حسنی، قدرت‌الله، تیپ 59 حضرت مسلم بن عقیل (ع)، کرمانشاه، مرصاد، 1403، ص 24.
  • [2]. همان، ص 21، 25.
  • [3]. همان، ص 26.
  • [4]. همان، ص 25.
  • [5]. همان، ص 23.
  • [6]. همان، ص 45.
  • [7]. همان، ص 26.
  • [8]. همان، ص 23.
  • [9]. همان، ص 26.
  • [10]. همان، ص 50.
  • [11]. سمیعی، علی، کارنامه توصیفی عملیات رزمندگان اسلام در طول هشت سال دفاع مقدس، تهران، معاونت تبلیغات و انتشارات، 1376، ص 238، 241.
  • [12]. حسنی، قدرت‌الله، همان، ص 27.
  • [13]. همان، ص 57.
  • [14]. همان، ص 59.
  • [15]. مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، عملیات کربلای 5 – در هم شکستن دژهای دفاعی بصره، تهران، مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، 1383، ص 9.
  • [16]. حسنی، قدرت‌الله، همان، ص 60؛ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، همان، ص 9؛ رشید، محسن، اطلس جنگ ایران و عراق، تهران، مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس، چ دوم، 1389، ص 77.
  • [17]. حسنی، قدرت‌الله، همان، ص 120.
  • [18]. همان.
  • [19]. همان، ص 129.
  • [20]. همان، ص 131.
  • [21]. همان، ص 132.
  • [22]. همان، ص 27، 28.
  • [23]. همان، ص 27، 139.
  • [24]. همان، ص 139.

تکمیل، ویرایش یا گزارش خطا