گروه ناظر نظامی سازمان ملل متحد در رابطه با جنگ ایران و عراق (United Nations Iran– Iraq Military Observer Group) که به اختصار  یونیماگ (UNIIMOG) نامیده می‌شود، نظارت بر آتش‌بس میان  ایران  و  عراق را بر عهده داشت.

18 مرداد 1367 شورای امنیت سازمان ملل، قطعنامه 619 را تصویب کرد تا به موجب آن ناظران نظامی سازمان ملل با عنوان «یونیماگ» در اطراف مرزهای ایران و عراق مستقر شوند. با انجام مذاکرات سه جانبه ایران، عراق و سازمان ملل، نیروهای دو طرف به مرزهای بین‌المللی بازگشتند و آتش‌بس از ساعت 5/6 صبح 19 مرداد 1367 برقرار شد.⁠[1]

روز 19 مرداد 1367 نیروهای یونیماگ برای مدت 6 ماه وارد ایران و عراق شدند. تأیید، تحکیم و نظارت بر آتش‌بس، نظارت بر عقب‌نشینی نیرو‌ها به مرزهای شناخته شده بین‌المللی، کمک به طرفین درگیر برای حل مسائل، به‌ ویژه درباره تعیین دقیق خطوط مرزی و کمک به آنان برای ایجاد یک منطقه حائل در طول مرز‌های دو کشور از جمله وظایف یونیماگ بود.⁠[2] یونیماگ شامل 400 افسر از آرژانتین، استرالیا، اتریش، بنگلادش، کانادا، دانمارک، فنلاند، غنا، مجارستان، هند، اندونزی، ایرلند، ایتالیا، کنیا، مالزی، نیوزیلند، نیجریه، نروژ، پرو، لهستان، سنگال، سوئد، ترکیه، اروگوئه، یوگسلاوی و زامبیا بود⁠[3] و فرماندهی آنها به پیشنهاد دبیرکل سازمان ملل و تأیید شورای امنیت بر عهده ژنرال اسلاو کویوویچ از یوگسلاوی گذاشته شد.⁠[4]

ایران و عراق برای هماهنگی و همکاری با یونیماگ، افسران رابط و همچنین امکانات تدارکاتی درخواستی آن‌ها را فراهم کردند.

ناظران نظامی در چهار بخش در سمت ایران با مقرهایی در سقز، باختران (کرمانشاه)، دزفول و اهواز و سه بخش در سمت عراق، با مقرهایی در سلیمانیه، بعقوبه و بصره مستقر بودند. هر بخش تعدادی سایت‌ را کنترل می‌کرد که نزدیک مرز قرار داشتند تا فاصله ناظران تا خط آتش‌بس به حداقل برسد. طول خط آتش‌بس تحت نظارت یک سایت از 70 کیلومتر تا 250 کیلومتر متغیر و خطوط آتش‌بس در کل1400 کیلومتر بود.

تیم‌های متشکل از دو یا چند ناظر نظامی گشت‌زنی‌های سیار را با وسیله نقلیه، بالگرد، قایق در باتلاق‌ها و با قاطر یا پیاده در کوه‌ها انجام می‌دادند. در زمستان برخی گشت‌ها از اسکی نیز استفاده می‌کردند. به طور متوسط ​​روزانه 64 گشت‌زنی انجام می‌شد. وظیفه اصلی گشت‌ها نظارت بر رعایت آتش‌بس توسط ایران و عراق بود و شکایات سمت خود را به همتایانشان در طرف مقابل خط آتش‌بس مخابره می‌کردند. ناظران نظامی علاوه بر بررسی تخلفات ادعایی، اقدامات بشردوستانه مانند تبادل کشته‌شدگان جنگی را که در میدان نبرد پیدا شده بودند نیز انجام می‌دادند.

در طول مأموریت، یونیماگ شکایات مکرری در مورد نقض آتش‌بس دریافت کرد. در 9 هفته اول، 1072 شکایت از این قبیل ثبت شد، اما با تثبیت آتش‌بس، این تعداد به طور پیوسته کاهش یافت. با این حال، تخلفات مهم‌تری رخ داد. در 23 اوت (1 شهریور 1367)، اندکی پس از شروع آتش‌بس،⁠[5] در مناطق پیچ‌انگیزه، شرهانی و نیز در شمال فکه، 666 نفر از نیروهای ارتش ایران به اسارت عراق درآمدند.⁠[6]

از دیگر تخلفات عراق چند تیراندازی، جابجایی نیروها، ایجاد پست‌های دیده‌بانی جدید، تقویت مواضع دفاعی با سیم‌کشی، استخراج معادن، بهسازی سنگرها و کارهای مهندسی بود. در تمام این موارد، یونیماگ تلاش کرد عراق را متقاعد کند تا این کار را متوقف و شرایط را به وضعیت قبل بازگرداند.⁠[7]

با پایان 6 ماه مأموریت نیروهای حافظ صلح سازمان ملل، شورای امنیت قطعنامه‌ 631 را در 8 فوریه 1989 (19 بهمن 1368) تصویب کرد که بر مبنای آن مأموریت گروه ناظران نظامی سازمان ملل متحد به مدت 7 ماه و 22 روز تا 30 سپتامبر (8 مهر 1368) تمدید شد؛ مجدداً در 29 سپتامبر 1989 (7 مهر 1368)، قطعنامه‌ 642 را تصویب کرد که بر مبنای آن مأموریت گروه ناظران نظامی سازمان ملل متحد برای شش ماه دیگر و تا 31 مارس 1990 (11 فروردین 1369) تمدید شد.⁠[8]

تا پایان سپتامبر 1990 (8 مهر 1369)، عقب‌نشینی نیروهای ایران و عراق به مرزهای بین‌المللی تقریباً کامل شد. در این شرایط، دبیرکل سازمان ملل توصیه کرد شورای امنیت به جای شش ماه که در سه نوبت قبلی انجام داده بود، مأموریت یونیماگ را برای یک دوره محدود دو ماهه تمدید کند. در این زمان یونیماگ تنها به 60 درصد نیروی موجود خود برای انجام وظایفش نیاز داشت.

پس از تصویب قطعنامه 671 در 27 سپتامبر 1990 (5/7/1369) که در آن شورای امنیت با توصیه‌های دبیرکل موافقت کرد، کارکنان یونیماگ به 184 ناظر نظامی کاهش یافت. در جریان این کاهش، ناظران نظامی در سه بخش در سمت ایران مستقر شدند که مقرهای آن در سقز، باختران (کرمانشاه) و دزفول و سه بخش در سمت عراق، با مقرهای سلیمانیه، منصوریه و بصره بود.

عراق ترجیح می‌داد مأموریت یونیماگ برای یک دوره کامل شش‌ماهه دیگر تمدید شود ولی ایران از پذیرش تمدید مأموریت برای بیش از دو ماه خودداری کرد. ایران بر کاهش ناظران به 50 تا 60 نفر در هر طرف اصرار داشت. در این شرایط، دبیرکل، تمدید مأموریت یونیماگ برای یک دوره دو ماهه با 120 ناظر نظامی را به شورای امنیت توصیه کرد که شورا این پیشنهاد را در 28 نوامبر 1990 (7/9/1369) با تصویب قطعنامه 676 پذیرفت.

کاهش تعداد ناظران نظامی به 60 نفر در طرف ایران، 56 نفر در عراق و 3 نفر در گروه فرماندهی، سازمان‌دهی مجدد استقرار یونیماگ را می‌طلبید.

با اشغال کویت توسط ارتش عراق و تصویب قطعنامه 678 شورای امنیت در 29 نوامبر 1990 (8/9/1369) علیه عراق، فعالیت یونیماگ در مرزهای ایران و عراق تحت تأثیر این جنگ قرار گرفت. با وخامت اوضاع در عراق در هفته دوم ژانویه 1991 (1369ش)، تعداد کارکنان یونیماگ در بغداد به تدریج کاهش یافت. پس از شروع جنگ عراق علیه کویت در 16 ژانویه 1991 (26 دی 1369) نیز، باقیمانده نیروهای یونیماگ در عراق به قبرس یا ایران منتقل شدند. با این حال دبیرکل سازمان ملل متحد به شورای امنیت توصیه کرد مأموریت یونیماگ که در پایان ژانویه 1991 به پایان می‌رسید، برای یک ماه دیگر تمدید شود تا این گروه مسئولیت‌های خود را به طور کامل انجام دهد. در 31 ژانویه 1991 (11/11/1369)، شورای امنیت به اتفاق آرا قطعنامه 685 را تصویب کرد و مأموریت یونیماگ تا 28 فوریه 1991 (9/12/1369) تمدید شد.

در ماه بعد، یونیماگ تنها در بخش ایران به فعالیت ادامه داد و در مرز با مقامات عراقی نیز تماس داشت.

26 فوریه 1991 (7/12/1369) دبیرکل سازمان ملل طی گزارشی به شورای امنیت اعلام کرد که نیروهای ایران و عراق به طور کامل به مرزهای بین‌المللی عقب‌نشینی کرده و قطعنامه 598 اجرا شده است. دبیرکل توصیه کرد مأموریت یونیماگ تمدید نشود و بدین ترتیب مأموریت یونیماگ که از آگوست 1988 (مرداد 1367) آغاز شده بود در 28 فوریه 1991 (9/12/1369) پایان یافت.⁠[9]

ریاست یونیماگ از اوت 1988 تا نوامبر 1990 بر عهده ژنرال اسلاوکو یوویچ از یوگسلاوی و از نوامبر 1990 تا فوریه 1991 بر عهده سرتیپ اس آنام خان از بنگلادش بود. مأموریت یونیماگ 9/177 میلیون دلار (برای سازمان ملل متحد) هزینه دربر داشت.⁠[10]