هاشمی رفسنجانی اکبر
اکبر هاشمی رفسنجانی فرمانده عالی جنگ در دفاع مقدس بود.
اکبر هاشمی بهرمانی معروف به هاشمی رفسنجانی، سوم شهریور 1313 در بهرمان از توابع رفسنجان در استان کرمان چشم به جهان گشود. پدرش حاج میرزا علی از ملاکان منطقه و مادرش ماه بیبی زنی خانهدار بود.[1] در پنج سالگی تحصیلات را با رفتن به مکتبخانه شروع کرد.[2] در چهارده سالگی به قم رفت و در کلاسهای امام خمینی و چند تن از استادان حوزه علمیه به تحصیل علوم دینی پرداخت و به کسوت روحانیت درآمد.[3] در سال 1336 به همراه حجتالاسلام محمدجواد باهنر و چند نفر دیگر، نشریه مکتب تشیع را منتشر کرد.[4] وی در سال 1337 ازدواج کرد[5] که حاصل آن سه پسر و دو دختر بود.[6]
هاشمی رفسنجانی از سال 1340 فعالیتهای سیاسی خود را آغاز کرد.[7]در سال 1348 به همراه محمدعلی رجایی و محمدجواد باهنر مؤسسه خیریه رفاه و تعاون را تأسیس کردند. این مؤسسه، پوششی اجتماعی و خدماتی برای ارتباطات با مبارزان علیه حکومت پهلوی بود.[8] در طول سالهای 1354-1351 به آلمان، فرانسه، ترکیه، لبنان، امریکا و عراق سفر کرد.[9] پس از بازگشت به ایران در سال 1354، دستگیر و در سال 1357 آزاد شد.[10] در سال 1356 به عضویت جامعه روحانیت مبارز و سپس به عضویت شورای انقلاب درآمد.[11]با تشکیل حزب جمهوری اسلامی در 28 بهمن 1357 به عضویت این حزب درآمد.[12] در 22 آبان 1358 سرپرست وزارت کشور شد[13]و اسفند همان سال به دلیل نامزدی در انتخابات مجلس شورای اسلامی، استعفا داد.[14] طرح شورایی شدن استانها، لایحه انتخابات ریاستجمهوری و مجلس شورای اسلامی و فراهم کردن امکانات اجرای این انتخابات از اقدامات وی در دوران تصدی وزارت کشور است.[15] از سال 1359 تا 1363 رئیس دوره اول مجلس شورای اسلامی بود؛ بررسی حمله عراق به ایران، رأی مجلس به عدم کفایت سیاسی بنیصدر[16] و تأسیس دانشگاه آزاد اسلامی در این دوره از مجلس انجام شد.[17]
هاشمی رفسنجانی روز 21 مهر 1360، با حکم امام خمینی نماینده ایشان در شورای عالی دفاع[18]و در 30 بهمن 1362 فرمانده عملیاتهای والفجر شد.[19] وی از سال 1363 تا 1367 رئیس دوره دوم مجلس شورای اسلامی بود؛ تصویب طرح احداث متروی تهران[20]و تشکیل مجمع تشخیص مصلحت نظام در این دوره انجام شد.[21]
هاشمی رفسنجانی در 12 خرداد 1367 فرمانده عالی جنگ شد؛ ایجاد ستاد فرماندهی کل تا رسیدن به وحدت کامل؛ هماهنگی کامل ارتش، سپاه، بسیج و نیروهای انتظامی در تمام زمینههای دفاع مقدس؛ تمرکز صنایع نظامی و تهیه مایحتاج دفاع مقدس و انسجام امکانات پشتیبانی، فنی، مهندسی، رزمی، آموزشی و فرهنگی؛ حذف یا ادغام تشکیلات غیر ضروری و تکراری برای استفاده هرچه بیشتر از امکانات و جلوگیری از به کار گرفتن امکانات مادی و معنوی در موارد غیر ضروری؛ تمرکز امور تبلیغی و فرهنگی نیروهای مسلح در تمام زمینهها و استفاده درست از قوانین دادگاه نظامی زمان جنگ و تنبیه متخلف در هر رده از جمله وظایف او در این سمت بود.[22]
حجتالاسلام اکبر هاشمی رفسنجانی، مرداد 1368 در پنجمین دوره انتخابات ریاست جمهوری برگزیده شد؛ حل مسائل به جا مانده از جنگ تحمیلی، آزادی اسرای جنگی ایران در عراق و پیگیری اجرای قطعنامه 598 از وظایف این دولت بود.[23] حامیان هاشمی رفسنجانی به او لقب سردار سازندگی دادند و دولت وی را دولت سازندگی نامیدند.
هاشمی رفسنجانی در شهریور 1369،[24] نشان درجه یک فتح از رهبر انقلاب دریافت کرد.[25]
در خرداد 1372 در ششمین دوره انتخابات ریاست جمهوری نیز برگزیده شد.[26]وی از 1386 تا 1389 رئیس مجلس خبرگان رهبری بود[27]و از 1368 تا پایان عمر ریاست مجمع تشخیص مصلحت نظام را به عهده داشت.[28]
هاشمی رفسنجانی در 19 دی 1395، بر اثر ایست قلبی در سن 82 سالگی درگذشت؛[29] پیکرش در حسینیه جماران و دانشگاه تهران تشییع شد[30]و رهبر انقلاب بر پیکرش نماز میت اقامه کردند و در نهایت در آرامگاه امام خمینی به خاک سپرده شد.[31] در پی درگذشت وی سه روز عزای عمومی در کشور اعلام شد،[32] تعدادی از مقامات دیپلماتیک کشورها نیز با حضور در دفاتر نمایندگیهای ایران در خارج از کشور، با امضای دفتر یادبود، نسبت به وی ادای احترام کردند.[33]
خیابان سرو[34]و اتوبان نیایش در تهران به هاشمی رفسنجانی تغییر نام یافت.[35] کتاب «روایتی از زندگی و زمانه هاشمی رفسنجانی» و «رهبران چگونه میاندیشند» از جمله کتابهایی است که درباره او نوشته شده است. همچنین «امیرکبیر یا قهرمان مبارزه با استعمار»، «تفسیر راهنما و فرهنگ قرآن در 53 جلد» از تألیفات اوست.[36] تاکنون 25 جلد از روزنوشتهای او با عنوان دوران مبارزه، انقلاب و پیروزی، انقلاب در بحران، عبور از بحران، پس از بحران، آرامش و چالش، به سوی سرنوشت و امید و دلواپسی و... نیز منتشر شده است.[37]
منابع و ارجاعات
- [1]. محمودی، علیاکبر، تا ابد استوار - روایت مجاهدتهای آیتالله هاشمی رفسنجانی، تهران، حریم دانش، چ سوم، 1397، ص 30.
- [2]. همان.
- [3]. همان، ص 31 و32.
- [4]. ترکچی، فاطمه، شهید حجتالاسلاموالمسلمین دکتر محمدجواد باهنر به روایت اسناد، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1388، ص 21.
- [5]. محمودی، علیاکبر، همان، ص 32.
- [6]. هاشمی رفسنجانی، اکبر، کارنامه و خاطرات 1361 - پس از بحران، تهران، دفتر نشر معارف انقلاب، چ دوم، 1380، ص 32.
- [7]. محمودی، علیاکبر، همان، ص 32.
- [8]. همان، ص 39.
- [9]. همان، ص 41.
- [10]. همان، ص 45 و42.
- [11]. ترکچی، فاطمه، همان، ص 63 و61.
- [12]. محمودی، علیاکبر، همان، ص 52.
- [13]. اهوازی، عبدالرزاق، امام خمینی به روایت آیتالله هاشمی رفسنجانی (یادها 13) ، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، مؤسسه چاپ و نشر عروج، 1385، ص 15.
- [14]. محمودی، علیاکبر، همان، ص 64.
- [15]. همان، ص 61.
- [16]. اهوازی، عبدالرزاق، همان، ص 18.
- [17]. محمودی، علیاکبر، همان، ص 85.
- [18]. صحیفه امام خمینی، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ج 15، 1378، ص 302.
- [19]. همان، ج 18، ص 355.
- [20]. اهوازی، عبدالرزاق، همان، ص 18؛ محمودی، علیاکبر، همان، ص 66.
- [21]. محمودی، علیاکبر، همان، ص 94 و 95.
- [22]. صحیفه امام خمینی، همان، ج 21، ص 57-56.
- [23]. محمودی، علیاکبر، همان، ص124 تا 128.
- [24]. پایگاه اطلاعرسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیتا... العظمی خامنهای، «حضور فداکارانه رئیس جمهور در میدان جنگ»، https://khl.ink/f/25455.
- [25]. همان.
- [26]. محمودی، علیاکبر، همان، ص 145 و146.
- [27]. ماهنامه شاهد یاران، ش 147، دی 1396، ص 7.
- [28]. محمودی، علیاکبر، همان، ص 95.
- [29]. همان، ص 303.
- [30]. همان، ص 363.
- [31]. همان، ص 382.
- [32]. همان، ص 319.
- [33]. همان، ص 398.
- [34]. سایت جام جم آنلاین، https://jamejamonline.ir/004F2o.
- [35]. خبرگزاری مهر، https://www.mehrnews.com/news.
- [36]. مرکز اسناد آیتا... هاشمی رفسنجانی، https://rafsanjani.ir/books?tab=related.
- [37]. مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی، https://www.noorsoft.org/fa/software/View/6228.
