پایگاه گلف (منتظران شهادت)

پایگاه گلف (منتظران شهادت)، مرکزاصلی فرماندهی و ستاد عملیات سپاه در جنوب کشور بود که نقش محوری در سازماندهی، هدایت و پشتیبانی نیروهای سپاه پاسداران در دفاع مقدس داشت.

قبل از پیروزی انقلاب اسلامی، برای پر کردن اوقات فراغت آمریکایی‌های شاغل در شرکت نفت، مکانی در اهواز (بلوار شهید مدرس)⁠[1] انتخاب و در آن 9 زمین چمن گلف و فوتبال پیش‌بینی شد که تا زمان پیروزی انقلاب اسلامی تنها یکی از این زمین‌ها به بهره‌برداری رسید.

پس از پیروزی انقلاب اسلامی و با توجه به فعالیت‌های تجزیه‌طلبانه گروه خلق عرب در بمب‌گذاری خطوط لوله و تأسیسات نفتی، سپاه پاسداران مسئولیت حفاظت از این تأسیسات را بر عهده گرفت و طی جلسه‌ای بین جواد تندگویان (شهید؛ وزیر نفت) و فرمانده سپاه خوزستان، ساختمان گلف به سپاه پاسداران واگذار شد.

  چند روز پس از آغاز جنگ تحمیلی (7 مهر 1359)، به پیشنهاد حسین علم‌الهدی (شهید) و پس از بازدید محسن رضایی و علی شمخانی (شهید)، این مکان برای فرماندهی عملیات در خوزستان در نظر گرفته شد. پایگاه گلف، به دلیل ناشناخته بودن و نزدیکی به فرودگاه اهواز و قرار داشتن در پناه کوه و موقعیت جغرافیایی مناسب،⁠[2] مرکز مناسبی برای مرکز فرماندهی و هدایت جنگ سپاه پاسداران جنوب بود و به پیشنهاد حسن باقری (شهید) نام «پایگاه منتظران شهادت» بر آن نهاده شد⁠[3] و داوود کریمی (شهید) اولین فرمانده این پایگاه شد.⁠[4]

ورودی ساختمان گلف، راهرویی داشت که به اتاق‌های اطلاعات عملیات، فرماندهی و محل استراحت مسئولان راه داشت؛ به تدریج نیز، ساختمان‌هایی برای استقرار گردان‌ها در اطراف آن ساخته شد؛ از جمله، زیرزمینی در سمت غرب آن که با تپه‌های ماسه‌ای محصور شده بود برای استقرار گردان‌ها ایجاد شد. همچنین اتاقی برای بازجویی و تخلیه اطلاعاتی اسرا، به ویژه افسران عراقی، وجود داشت،⁠[5] سپس تأسیسات عمرانی و اتاق‌های اطراف ساختمان اصلی و شبکه برق و یک کانتینر خدماتی که از قبل از انقلاب به جا مانده بود ترمیم و به بهره برداری رسید، پس از آن بهداری، سالن نمازخانه، اجتماعات و استراحت نیروهای اعزامی، مدیریت داخلی، آشپزخانه، انتظامات و... به آن اضافه شد.⁠[6]

با فعال شدن این پایگاه، نیروهای سپاه که از مناطق مختلف کشور به جنوب مأمور می‌شدند، ابتدا در این پایگاه اسکان

موقت می‌یافتند و پس از توجیه و تسلیح، به جبهه‌های مختلف اعزام می‌شدند.⁠[7]

  با ادامه جنگ، گلف به نقطه کانونی دفاع مقدس تبدیل شد. تشکیل اتاق جنگ و فعال شدن اطلاعات ‌عملیات، اعزام نیرو، تشکیل واحدهای جنگ، حضور مسئولان نظام و تصمیم‌گیری‌های مهم در ارتباط با جنگ، در این پایگاه راهبردی شکل می‌گرفت⁠[8] و این پایگاه اصلی فرماندهی سپاه در جنوب، نقش مهمی در یکپارچه‌سازی فرماندهی در کل جبهه‌ها، از مهران تا فاو داشت.⁠[9]

گلف، کانون ارتباط تمامی خطوط نبرد با مدافعان مردمی نیز بود و سیستم دفاعی جبهه‌ها نیز، از این پایگاه فرماندهی می‌شد.⁠[10]

فرماندهی این قرارگاه در شش ماه اول جنگ بر عهده داوود کریمی (شهید) و حسن باقری (شهید) و در شش ماه دوم بر عهده یحیی رحیم‌صفوی و از سال دوم بر عهده غلامعلی رشید (شهید) و به جانشینی شهید حسن باقری بود. فرماندهان محورهای عملیاتی سپاه هر چهارشنبه به این پایگاه می‌آمدند تا در جریان آخرین اطلاعات قرار بگیرند و درباره هدایت جنگ در جنوب تبادل نظر کنند.⁠[11]

روز هشتم آبان 1359 این پایگاه هدف توپخانه دشمن قرارگرفت، آما آسیب جدی ندید،⁠[12] البته حسن دشتی یکی از فرماندهان این پایگاه به شهادت رسید.⁠[13]

  پس از شهادت حجت‌الاسلام فضل‌الله مهدی‌زاده محلاتی نماینده امام خمینی در سپاه پاسداران (1 تیر 1364) این پایگاه به نام این شهید نامگذاری شد. این پایگاه تا پایان جنگ، نقش خود را در دفاع از کشور حفظ کرد و اکنون نیز در شمار آثار ملی دفاع مقدس قرار دارد.⁠[14]

باشگاه گلف اهواز روز 31 شهریور 1399 در جلسه شورای ملی ثبت آثار تاریخی و فرهنگی غیرمنقول در فهرست آثار واجد شرایط تاریخی ـ فرهنگی ثبت و پنجم خرداد 1400 از لوح ثبتی آن رونمایی شد.⁠[15]


منابع و ارجاعات

  • [1]. خبرگزاری دفاع مقدس، «باشگاه گلف فرماندهان دفاع مقدس کجا بود؟»، https://dnws.ir/001Brj.
  • [2]. آقامیرزایی، محمدعلی، گلف (پایگاه منتظران شهادت)، تهران، بنیاد حفظ آثار و نشر ارزشهای دفاع مقدس، سازمان هنری و ادبیات دفاع مقدس،1393، ص 17-15.
  • [3]. سالمی‌نژاد، عبدالرضا، پایگاه منتظران شهادت - روند شکل گیری و عملکرد قرارگاه کربلا تا پایان عملیات طریق‌القدس، تهران، نیلوفران، 1395، ص 189.
  • [4]. آقامیرزایی، محمدعلی، همان، ص 17، 22.
  • [5]. همان، ص 60-56.
  • [6]. همان، ص 35.
  • [7]. همان، ص 18.
  • [8]. همان، ص 20، 21.
  • [9]. همان، ص 51.
  • [10]. همان، ص 45، 46.
  • [11]. خبرگزاری دفاع مقدس، «پایگاه منتظران شهادت چگونه شکل گرفت؟»، https://dnws.ir/002G8e.
  • [12]. آقامیرزایی، محمدعلی، همان، ص 26.
  • [13]. طباطبایی، مریم، جماران تا گلف، تهران، انتشارات سوره مهر، 1401، ص132، 133.
  • [14]. آقامیرزایی، محمدعلی، همان، ص 100، 101.
  • [15]. خبرگزاری دفاع مقدس، «پایگاه منتظران شهادت چگونه شکل گرفت؟»، همان.

تکمیل، ویرایش یا گزارش خطا