لشکر 28 روحالله
لشکر 28 روحالله از یگانهای کمیته انقلاب اسلامی بود که در دوران دفاع مقدس حضور داشت.
با پیروزی انقلاب اسلامی در 22 بهمن 1357، کمیتههای انقلاب اسلامی که به صورت خودجوش و غیررسمی زیر نظر روحانیون در مساجد شکل گرفته بودند، با انتخاب آیتالله محمدرضا مهدوی کنی از سوی امام خمینی به یک نهاد رسمی تبدیل شد.[1] این نهاد مبارزه با مفاسد اجتماعی، مواد مخدر، منکرات در اماکن عمومی، حفاظت از اماکن دولتی، حفاظت از شخصیتهای مملکتی و مقابله با ضدانقلاب را بر عهده داشت.[2]
با آغاز جنگ تحمیلی، مسئولین کمیته انقلاب اسلامی، تربیتی اتخاذ کردند که پاسداران این نهاد بتوانند در کنار انجام دیگر مأموریتهای خود، در جبهههای جنگ هم حضور داشته باشند.[3] اولین اعزام بزرگ پاسداران کمیته انقلاب اسلامی تهران روز 23 مهر 1359 در قالب گردان امام موسی بن جعفر «ع» به جبهههای خرمشهر و آبادان بود.[4] این نیروها در وهله اول در خرمشهر به نبرد پرداختند و در دفع حمله دشمن در آبان 1359 به کوی ذوالفقاری (آبادان) مشارکت داشتند.[5] نیروهای کمیته انقلاب اسلامی در همین منطقه و در عملیات ثامنالائمه (شکست حصر آبادان) در 5 مهر 1360 نیز حضور داشتند.[6]
در پی درخواستهای متعدد نیروهای کمیته انقلاب اسلامی برای اعزام به جبهههای نبرد و نبود تشکیلات منسجم برای اعزام داوطلبان این نهاد به جبهه، تیپ امام موسی بن جعفر «ع» در 28 اردیبهشت 1362 در پادگان لشگرک تشکیل و در قالب 4 گردان سازماندهی و به غرب کشور اعزام شد[7] و پاییز سال 1362، در عملیات والفجر 4 شرکت کرد.[8]
در 10 اسفند 1364 تیپ قوامین نیز از نیروهای کمیته انقلاب اسلامی تشکیل و در جزیره مجنون و فاو (تحت امر سپاه پاسداران) مستقر شد و 2 گردان از آن مسئولیت پدافند یکی از محورهای شهر فاو را به عهده گرفت.[9] این تیپ در عملیات کربلای 4[10] نیز تحت امر سپاه پاسداران شرکت کرد و با پشت سر گذاشتن موانع مختلف ایذایی، به اهداف خود از جمله جزیره امالرصاص و امالبانی و جزیره قطعه و جزیره سهیل در اروندرود حمله کردند. گردان «قمر بنیهاشم (ع)» این تیپ پس از دو ماه آموزش در عملیات کربلای 5 نیز حضور یافت.[11]
بعد از عملیات کربلای 5 و اول بهمن 1365، دو تیپ موسی بن جعفر «ع» و قوامین کمیته انقلاب اسلامی با هم ادغام و لشکر 28 روحالله تشکیل شد.[12] در این دوره علاوه بر حضور دو گردان از لشکر روحالله در پدافند منطقه فاو، 2 گردان از آن، پدافند مقابل تأسیسات پتروشیمی عراق و از 26 اردیبهشت 1366، پدافند جزیره ماهی (فیاض) و قسمتی از جزیره بوارین را نیز به عهده گرفت. همچنین توپخانه این لشکر در محورهای عملیاتی جنوب فعالیت خود را آغاز کرد.[13]
در 6 فروردین 1367 یک گردان نیرو و یک گروهان سکاندار قایق لشکر 28 روحالله به لشکر 10 سیدالشهدا «ع» (سپاه پاسداران) مأمور شد و در عملیات بیتالمقدس4 در منطقه دربندیخان عراق شرکت کرد. در این عملیات ارتفاعات شاخ شمیران، شاخ سورمر و پشت قلعه به همراه 13 روستا آزاد شد.[14]
پس از آن نیروهای لشکر 28 روحالله در اردیبهشت و خرداد 1367 در دو عملیات بیتالمقدس 6 و 7 در منطقه عمومی سلیمانیه در شمال غرب دشت هرمدان در ماووت (کردستان عراق) و منطقه شلمچه شرکت کردند.[15]
با گسترش سازمان رزم لشکر 28 روحالله، یگان دریایی این لشکر با نام ناوتیپ موسیبنجعفر «ع» تشکیل شد و یک گردان آبیخاکی و یک گروهان غواصی و یک گروهان سکانداری آن در جبههها فعالیت میکرد. یگان دریایی این لشکر در عملیات والفجر10 (دریاچه دربندیخان) و بیتالمقدس7 (شلمچه) نیز حضور داشت.[16]
با حمله منافقین در مرداد 1365 به غرب کشور، نیروهای لشکر 28 روحالله در عملیات مرصاد حضور یافتند؛[17] 3 گردان از نیروهای این لشکر جاده اسلامآباد به ملاوی را در مقابل منافقین سد کردند و سپس به همراه سایر رزمندگان از سه جناح جنوب اسلامآباد، جاده ملاوی و چهارزبر به آنها حمله کردند و منافقین را شکست دادند.[18]
لشکر 28 روحالله تا سال 1367 در جاده امام رضا «ع» (خوزستان) حضور داشت و پس از پایان یافتن جنگ تحمیلی به تهران منتقل شد.[19]
سیدمجتبی عبدالهی، فرماندهی لشکر 28 روحالله را در دفاع مقدس بر عهده داشت[20] و1200 نفر از نیروهای آن در دفاع مقدس به شهادت رسیدند.[21]
با تصویب لایحه تشکیل نیروی انتظامی در 30 خرداد 1369 توسط مجلس شورای اسلامی، کمیته انقلاب اسلامی با ژاندارمری و شهربانی ادغام شدند[22] و نیروی انتظامی در 12 فرودین 1370 آغاز به کار کرد.[23]
پس از ادغام نیروهای انتظامی، لشکر روحالله با 8 گردان رزمی، توپخانه، ادوات و ساختار سازمانی به تهران اعزام و یگانهای ویژه پاسداران نیروی انتظامی تشکیل شدند. چندین عملیات رزمی مقابله با اشرار در شرق کشور در سالهای 1370 و 1371 از اقدامات این یگان است. در سالهای بعد، از بازمانده افراد این لشکر، گردانهای ضد اغتشاش (یگان ویژه پاسداران) تشکیل شد.[24]
منابع و ارجاعات
- [1]. هاشمی، سیدعلی و مهدی رنجبر آذربایجان، تاریخ شفاهی کمیتههای انقلاب اسلامی، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1387، ص 33.
- [2]. رنجبر، سیفالله، نیروهای انتظامی و جنگ، تهران، انتشارات اسلامی، 1386، ص 123-121.
- [3]. همان، ص 147.
- [4]. همان، ص 147 و.148
- [5]. همان، ص 148 و149.
- [6]. همان، ص 152 و 153.
- [7]. همان، ص 155.
- [8]. همان، ص 157.
- [9]. همان، ص 160.
- [10]. همان.
- [11]. خبرگزاری ایسنا، «تاریخچهای از حضور کمیته انقلاب اسلامی در جنگ تحمیلی»، https://www.isna.ir/news/98111913291.
- [12]. رنجبر، سیفالله، همان، ص 163 و 164.
- [13]. همان، ص 164.
- [14]. همان، ص 167؛ ایزدی، یدالله، روزشمار جنگ ایران و عراق (کتاب پنجاه و چهارم: عملیات والفجر10)، تهران مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس، 1392، ص 377.
- [15]. علایی، حسین، روند جنگ ایران و عراق، ج 2، تهران، مرزوبوم، 1391، ص 438؛ رنجبر، سیفالله، همان، ص 168.
- [16]. زیوری، سجاد، روزهای ماندگار: - مقدمهای بر حضور لشکر 28 روحالله در هشت سال دفاع مقدس، تبریز، یاس نبی، 1395، ص 157 و 158.
- [17]. رنجبر، سیفالله، همان، ص 171.
- [18]. همان، ص 175.
- [19]. خبرگزاری دفاع مقدس، «از شکلگیری لشکر 28 روحالله تا تشکیل یگان ویژه پاسداران انقلاب اسلامی»، https://defapress.ir/fa/news/30281.
- [20]. همان.
- [21]. خبرگزاری دفاع مقدس، «فیلم/ سردار کرمی: لشکر 28 روحالله 1200 شهید در جنگ داده است»، https://defapress.ir/fa/news/692356.
- [22]. هاشمی، سیدعلی و مهدی رنجبر آذربایجان، همان، ص 185 و 186.
- [23]. رنجبر، سیفالله، همان، ص 14.
- [24]. همان، ص 169