لشکر 41 ثارالله
لشکر 41 ثارالله، یکی از یگانهای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در دوران دفاع مقدس بود که به فرماندهی حاج قاسم سلیمانی در بیشتر عملیاتهای دوران جنگ حضوری فعال و نقشی مؤثر داشت.
هسته اولیه تشکیل لشکر پیادهنظام 41 ثارالله، در سال 1359[1]، افراد و گروههایی از استان کرمان بودند که پیش از جنگ ایران و عراق، در قالب کمیته در کردستان و سیستان و بلوچستان با ضدانقلاب مبارزه میکردند.[2]
مرکزیت این لشکر استان کرمان بود؛ اما نیروی انسانی آن بهجز از استان کرمان، از استانهای سیستان و بلوچستان و هرمزگان نیز تأمین میشد.[3] فرماندهی این لشکر از همان بدو تشکیل تا پایان جنگ بر عهده حاج قاسم سلیمانی بود.[4]
از آغاز جنگ تحمیلی تا روزهای پایانی سال 1359، اعضای سپاه منطقه، بهجز مناطق غرب کشور، به مناطق سوسنگرد، دهلاویه و مالکیه در جنوب اعزام میشدند و در عملیاتهایی مانند امام مهدیعجلاللهتعالیفرجهالشریف[5] و ذوالفقاریه شرکت میکردند. اما در تیر 1360، تعداد 360 نفر از سراسر استان کرمان در قالب گروهان رزمی سازماندهیشده و به فرماندهی غلامعباس گلزار در آزادسازی کرخهکور در عملیات شهید چمران در مرداد 1360 شرکت کردند[6] و بدین صورت حضور سازمانیافته سپاه پاسداران کرمان در جبهههای جنگ شکل یافت.[7] سپس با ورود دو گردان دیگر از رزمندگان کرمانی به آبادان (گردان شهید بهشتی به فرماندهی محمدمهدی کازرونی و گردان شهیدان با هنر و رجایی به فرماندهی منصور همایونفر)، مقدمه مشارکت نیروهای کرمانی در عملیات ثامنالائمه با هدف شکست حصر آبادان در مهر 1360 حاصل شد.[8]
در آذر 1360، رزمندگان کرمانی با استعداد دو گردان حضرت ابوالفضل و گردان شهیدان رجایی و باهنر و یک گردان احتیاط به فرماندهی قاسم سلیمانی، در عملیات طریقالقدس حضور یافتند و با فرماندهی تیپ کربلا مأموریت تصرف پل سابله و سپس پیشروی به سوی بستان و رسیدن به مرز چزابه را بر عهده گرفتند.[9]
بعد از عملیات طریقالقدس، تیپهای رزمی جدیدی در سپاه پاسداران تأسیس شد که یکی از آنها، تیپ 41 ثارالله به فرماندهی قاسم سلیمانی بود.[10] این تیپ در سال 1360 از سه استان کرمان، سیستان و بلوچستان و هرمزگان، با تعداد چهار گردان، در پادگان دوکوهه تشکیل شد.[11]
این تیپ در عملیات فتحالمبین که در فروردین 1361 به منظور آزادسازی دهلران و شوش و دزفول انجام شد، با استعداد پنج گردان و یک گروه رزمی موفق به تصرف تنگه ابوغریب شد.[12]
در عملیات بیتالمقدس که در اردیبهشت و خرداد 1361 به منظور آزادسازی خرمشهر و هویزه انجام شد، تیپ ثارالله با استعداد نه گردان، دو هزار کیلومتر مربع از پنج هزار کیلومتر اراضی آنجا را آزاد کرده و دشمن را تا خطوط مرزی عقب راندند.[13]
در عملیات رمضان که در تیر 1361 به منظور انهدام نیروها و ادوات دشمن در شرق بصره بود،[14] تیپ ثارالله با استعداد پنج گردان توانست مهران و ارتفاعات آن را آزاد کند.[15]
تیپ 41 ثارالله بعد از عملیات رمضان،[16] با گسترش سازمان خود به سه تیپ[17] به نامهای حزبالله، جندالله و روحالله[18] و یک گردان زرهی، با حکم محسن رضایی و به فرماندهی قاسم سلیمانی به لشکر ثارالله ارتقا یافت.[19]
این لشکر در طول دفاع مقدس در 24 عملیات بزرگ و دهها عملیات کوچک نقشآفرینی کرد: والفجر 1 در فروردین1362[20] و والفجر 3 در مرداد 1362[21] برای آزادسازی مهران و ارتفاعات مشرف بر آن[22]، عملیات والفجر 4 در مهر 1362[23] و کربلای 10 در فروردین و اردیبهشت 1366[24] و نصر 4 در تیر و خرداد 1366[25] برای بیرونراندن دشمن از اطراف مریوان و سردشت و تصرف ارتفاعات پنجوین[26]، عملیات خیبر در اسفند 1362[27] و عملیات بدر در اسفند 1363[28] برای عبور از باتلاقهای هورالعظیم و کمک به تصرف جزایر مجنون و هجوم به عمق دشمن در اطراف رودخانه دجله و انهدام آنها[29]، عملیات والفجر 8 در اسفند 1364[30] برای عبور از رودخانه اروند، شکستن خط دشمن و تصرف جاده فاو به خلیج فارس[31]، عملیات کربلای 5 در دی و بهمن 1365[32] برای تصرف نهر جاسم و احداث خاکریز در آنجا و اتصال آن به غرب کانال ماهیگیری[33]، عملیات والفجر 10 در اسفند 1366[34] برای تصرف قله خورنوازان از ارتفاعات سورن[35] و انهدام گروههای عراقی در تپه شیرمر و به اسارتگرفتن تعدادی نیرو[36] و عملیات مرصاد در مرداد 1367 برای آزادسازی اسلامآباد از تصرف منافقین و پاکسازی جاده اسلامآباد ـ کرند[37].
لشکر 41 ثارالله شامل گردانهای امام حسین، گردان 410 غواصی، گردان 415 کربلا، گردان 416، گردان 415 کهنوج، گردان 409 زابل و سیستان و گردان 405 مالک اشتر شهر بابک بود[38] که عمده فرماندهان آنها در عملیاتهای کربلای 4 و خصوصاً کربلای 5 به شهادت رسیدند.[39]
از شهدای شاخص این لشکر میتوان به قاسم میرحسینی، جانشین لشکر و منصور همایونفر، جانشین تیپ ثارالله و یونس زنگیآبادی، فرمانده تیپ امام حسین این لشکر اشاره کرد.[40]
بعد از پایان جنگ تحمیلی، به دنبال بازگشت یگانهای رزم به استانهای خود، لشکر 41 ثارالله نیز در کرمان استقرار یافت، ولی مدتی بعد با شکلگیری ناامنیهای جنوب شرق کشور در استانهای کرمان و سیستان و بلوچستان و جنوب خراسان به فرماندهی قاسم سلیمانی مأموریت پاکسازی آن مناطق را بر عهده گرفت.[41] این مأموریت هشت سال به درازا کشید.[42]
لشکر 41 ثارالله در سال 1386 در پی شکلگیری سپاههای استانی، به سپاه ثارالله استان کرمان، تغییر نام یافت.[43]
کتاب «اطلس لشکر 41 ثارالله در هشت سال دفاع مقدس» درباره کارنامه عملیاتی لشکر 41 ثارالله است که عباس میرزایی نوشته و در سال 1395 از سوی مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس منتشر شده است.[44]
اسامی شهدای لشکر 41 ثارالله که عمده آن از کرمان میباشند، در باغ موزه دفاع مقدس کرمان بر روی سنگ حجاری شده است.[45]
در حال حاضر سرهنگ پاسدار جواد محمدی سلیمانی فرماندهی لشکر 41 ثارالله را برعهده دارد.[46]
منابع و ارجاعات:
- [1] ماهنامه شاهد یاران، ش171، بهمن 1398، ص24.
- [2] میرزایی، عباس، اطلس لشکر 41 ثارالله در هشت سال دفاع مقدس، تهران: مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس، 1395، ص12.
- [3] همان، ص16.
- [4] ماهنامه شاهد یاران، همان، ص24.
- [5] میرزایی، عباس، اطلس لشکر 41 ثارالله در هشت سال دفاع مقدس، ص19ـ17.
- [6] همان، ص21 و 24.
- [7] همان، ص30.
- [8] همان، ص24 و 34.
- [9] همان، ص38 و 39.
- [10] جاننثار، محمد، پرواز بغداد ـ بهشت، شهرکرد: سدرةالمنتهی، 1398، ص101.
- [11] ماهنامه شاهد یاران، همان، ص15.
- [12] همان، ص44 و 46.
- [13] جاننثار، محمد، پرواز بغداد ـ بهشت، ص364.
- [14] میرزایی، عباس، اطلس لشکر 41 ثارالله در هشت سال دفاع مقدس، ص58.
- [15] جاننثار، محمد، پرواز بغداد ـ بهشت، ص364.
- [16] میرزایی، عباس، اطلس لشکر 41 ثارالله در هشت سال دفاع مقدس، ص65.
- [17] ماهنامه شاهد یاران، همان، ص25.
- [18] میرزایی، عباس، اطلس لشکر 41 ثارالله در هشت سال دفاع مقدس، ص66.
- [19] ماهنامه شاهد یاران، همان، ص25.
- [20] همان، ص68.
- [21] همان، ص72.
- [22] جاننثار، محمد، پرواز بغداد ـ بهشت، ص364.
- [23] میرزایی، عباس، اطلس لشکر 41 ثارالله در هشت سال دفاع مقدس، ص76.
- [24] همان، ص132.
- [25] همان، ص136.
- [26] جاننثار، محمد، پرواز بغداد ـ بهشت، ص364.
- [27] میرزایی، عباس، اطلس لشکر 41 ثارالله در هشت سال دفاع مقدس، ص84.
- [28] همان، ص94.
- [29] جان نثار، محمد، پرواز بغداد - بهشت، ص364.
- [30] میرزایی، عباس، اطلس لشکر 41 ثارالله در هشت سال دفاع مقدس، ص102.
- [31] ماهنامه شاهد یاران، همان، ص25.
- [32] میرزایی، عباس، اطلس لشکر 41 ثارالله در هشت سال دفاع مقدس، ص116.
- [33] همان، ص120.
- [34] همان، ص140.
- [35] ایزدی، یدالله، روزشمار جنگ ایران و عراق، کتاب پنجاهوچهارم: عملیات والفجر 10، تهران: مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس، 1392، ص56.
- [36] همان، ص105.
- [37] میرزایی، عباس، اطلس لشکر 41 ثارالله در هشت سال دفاع مقدس، ص154.
- [38] خبرگزاری عصر هامون، کد 137759، اینفوگرافیک لشکر 41 ثارالله.
- [39] ماهنامه شاهد یاران، همان، ص56.
- [40] میرزایی، عباس، اطلس لشکر 41 ثارالله در هشت سال دفاع مقدس، ص166.
- [41] ماهنامه شاهد یاران، همان، ص56.
- [42] بنی لوحی، سید علی، این مرد پایان ندارد، زندگی جهادی شهید سلیمانی، اصفهان: راه بهشت، 1398، چ پنجم، ص134.
- [43] ماهنامه شاهد یاران، همان، ص25.
- [44] خبرگزاری دفاع مقدس، کد 390065.
- [45] میرزایی، عباس، اطلس لشکر 41 ثارالله در هشت سال دفاع مقدس، ص168؛ خبرگزاری عصر هامون، کد 137759، اینفوگرافیک لشکر 41 ثارالله.
- [46] سایت استانداری کرمان https://gov.kr.ir/RContent/
