در دوران جنگ تحمیلی، بمباران و تصرف سد دربندیخان در کردستان عراق، به عنوان بزرگ‌ترین سد این کشور  و منبع تولید برق، در زمره اهداف ایران قرار داشت.

سد دربندیخان با گنجایش دو و نیم میلیارد متر مکعب (یازده برابر سد کرج) بزرگ‌ترین سد عراق است.⁠[1] این سد، خاکی چندمنظوره است و بر روی رودخانه دیاله در روستای دربندیخان در شمال استان سلیمانیه عراق ساخته شده است. هدف از ساخت این سد، آبیاری، کنترل سیلاب، تولید برق‌آبی و تفریحی بود. پس از اینکه شرکت مهندسی هارزا، در آمریکا، این سد را طراحی کرد، ساخت‌وساز آن در سال 1956 (1336) آغاز شد. آبگیری مخزن سد در نوامبر 1961 (1340) شروع و در همان سال، سد کاملاً پر شد. پس از پر شدن مخزن، چندین مشکل به وجود آمد. از جمله در سال 1967، یک شکاف بزرگ در حدود 100 متر در بالادست سد رخ داد که تعمیر شد.⁠[2]

با آغاز جنگ تحمیلی، سد دربندیخان به یکی از اهداف نیروی هوایی ارتش ایران درآمد. در 13 مهر 1359 جنگنده‌های پایگاه دوم شکاری تبریز تأسیسات و منابع انرژی برق این سد را بمباران کردند.⁠[3]

مدت‌ها بعد از آزادی خرمشهر (خرداد 1361) در بهار سال 1362، توجه فرماندهان به سد دربندیخان عراق و ارتفاعات اطراف آن، جلب شد. تصرف بلندی‌های منطقه، نیروهای ایران را از امکان تسلط بر بخش قابل‌توجهی از فعل‌ و انفعالات ارتش دشمن در عمق خاک عراق برخوردار می‌کرد. سد دربندیخان نیز یکی دیگر از اهداف این عملیات بود. این سد ارزش و اهمیت بازدارندگی بسیاری داشت چرا که تهدید دشمن به وسیله مدیریت آب پشت سد، عامل مهمی در جلوگیری از بمباران و موشک‌باران‌های دشمن بعثی علیه اهداف انسانی و اقتصادی در مناطق شهری و روستایی ایران بود. البته در نهایت این عملیات به دلایل صخره‌ای بودن بخشی از زمین منطقه، محدودیت راهکارها برای عملیات، نبود جاده و عقبه تدارکاتی، لغو شد.⁠[4]

23 اسفند 1366 عملیات والفجر10 با هدف آزادسازی برخی شهرهای استان سلیمانیه عراق از جمله حلبچه و خُرمال و همچنین تهدید سد دربندیخان و تسهیل تصرف آن انجام شد.⁠[5] این عملیات‌ علاوه‌ بر آزادسازی‌ حلبچه و تصرف‌ چند ارتفاع‌ منطقه، سبب‌ نزدیک شدن‌ نیروهای‌ ایران‌ به‌ تأسیسات‌ سد دربندیخان شد. همین‌ موضوع باعث‌ شد که‌ طراحان‌ جنگ‌ در ایران به‌ عملیاتی‌ دیگر در این‌ منطقه‌ و ‌ تصرف‌ ارتفاعات‌ مشرف‌ به‌ سد بیندیشند⁠[6] و   تصمیم گرفته شد با هدف تصرف زمین‌های جنوب دریاچه دربندیخان عملیات بیت‌المقدس 4 در این منطقه، انجام شود.⁠[7]

هدف این عملیات تصرف ارتفاعات شاخ سورمر، شاخ شمیران، برددکان، زیمنانکوه و دشت تولبی (شمیران) بود و  از سمت ارتفاع تمورژنان، یعنی از شمال به جنوب و عکس آرایش مواضع دفاعی عراق در زمین‌های جنوب دریاچه دربندیخان تعیین شد؛ رزمندگان باید به وسیله قایق از شاخه جنوب شرقی دریاچه دربندیخان عبور و به مواضع دشمن حمله می‌کردند.⁠[8]

لشکرهای 10 سیدالشهدا «ع»، 27 محمد رسول الله «ص»، 155 ویژه شهدا، 57 حضرت ابوالفضل «ع»   و تیپ 18 الغدیر   از سپاه پاسداران این عملیات را انجام دادند.⁠[9] گروه پشتیبانی هوانیروز اصفهان نیز به منظور تخلیه مجروحان، انتقال نیرو و مهمات و اجرای آتش پشتیبانی تحت امر قرارگاه فتح سپاه پاسداران قرار گرفت.⁠[10] عملیات بیت‌المقدس 4، روز 5 فروردین‌ 1367 با رمز یا اباعبدالله «ع» آغاز⁠[11] و پس از 5 روز پایان یافت.⁠[12]

در عملیات والفجر 10 و عملیات بیت‌المقدس 4 که طی آن رزمندگان ایران در ساحل دریاچه‌ سد دربندیخان استقرار یافتند، احتمال انفجار سد تقویت شد. حتی حکومت عراق که احتمال می‌داد ایران از این فرصت طلایی برای وارد آوردن ضربه‌ای سهمگین به عراق استفاده خواهد کرد، مانورهایی در بغداد اجرا که در صورت وقوع چنین رخدادی آمادگی داشته باشد، اما مسئولان سیاسی و تصمیم‌گیران نظامی ایران، هیچ‌گاه به چنین اقداماتی دست نزدند،⁠[13] زیرا امام خمینی با این اقدام به دلیل آسیب به مردم عراق، مخالف بودند.⁠[14]

در طول جنگ تحمیلی عراق علیه ایران، بخش سرریز سد دربندیخان و سایر قسمت‌های سد در اثر بمباران آسیب دیدند. در سال 1990 نیز نیروگاه سد در اثر بمباران نیروهای ارتش عراق آسیب دید. پس از جنگ، بستر زیر سد و مانع سنگی در قسمت بالادست سد در سال‌های 1999 و 2000 تعمیر شد. بین سال‌های 1983 و 1985 توربین‌های نیروگاه سد توسط شرکت‌های آلمانی  و ژاپنی جایگزین شد. ژنراتورهای اصلی 2 × 800 کیلووات با ژنراتورهای 83 مگاواتی نیروگاه فعلی جایگزین شدند. این ژنراتورها در سال 1990 پس از آرام شدن اوضاع سیاسی در عراق راه‌اندازی شدند.

به دلیل ضعف در ساخت‌وساز و بی‌توجهی، این سد و نیروگاه 249 مگاواتی آن طی سال‌های گذشته چندین تعمیر را پشت سر گذاشته است. در سال 2007، بانک جهانی یک پروژه 35٫36 میلیون دلاری برای تعمیر سدهای دربندیخان و دوکان عراق آغاز کرد. تعمیرات سد دربندیخان 85/18 میلیون دلار هزینه داشت و در سال 2013 به اتمام رسید.⁠[15]