یکشنبه 21 فروردین 1362؛ نهصدوسیویکمین روز جنگ تحمیلی
عملیات والفجر 1 با رمز یا الله یا الله یا الله و انصرنا علی القوم الکافرین در ساعت 23 آغاز شد.[1]
قبل از آغاز عملیات به دلیل اصابت گلوله توپخانه دشمن در داخل شیاری که نیروهای لشکر 27 محمد رسولالله «ص» (سپاه پاسداران) مستقر بودند، 10 نفر شهید و 12 نفر مجروح شدند.[2]
در ادامه عملیات والفجر 1، از سهراهی زبیدات تا حوالی فکه، گردان دهلران و تیپ 4 لشکر 21 حمزه ارتش شرکت داشتند که بر اثر اصابت گلوله توپ دشمن، 4 خدمه خمپارهانداز 120میلیمتری این گردان شهید شدند.[3]
یک دسته از نیروهای داوطلب گردان 907 رزمی ژاندارمری و تیپ 4 لشکر 21 پیاده سنندج (ارتش) با هماهنگی نیروهای بسیج، یک عملیات ایذائی، علیه دشمن اجرا کردند؛ 45 نفر از دشمن کشته و 90 نفر مجروح شدند. تعدادی سنگر انفرادی و اجتماعی دشمن نیز منهدم و فرمانده تیپ 01 مکانیزه آنان کشته شد. از نیروهای خودی نیز 2 نفر شهید و 4 نفر مجروح شدند.[4]
در تبادل آتش بین یگانهای ژاندارمری مستقر در جبهههای آبادان و دشمن، ضمن جلوگیری از نقل و انتقالات آنان، 2 موضع تیربار دشمن منهدم و تعدادی از افراد آنان کشته و مجروح شدند. از افراد خودی نیز یک درجهدار و 2 سرباز مجروح شدند. 3 درجهدار، 9 سرباز و یک نفر دیگر بر اثر اصابت ترکش خمپاره و گلوله توپ دشمن در منطقه پلنو، مجروح شدند.[5]
بر اثر آتش سلاحهای سنگین دشمن به آبادان، 2 نفر شهید، 8 نفر از اهالی زخمی، و 3 مغازه و 2 منزل مسکونی ویران شد.[6]
پاسگاههای خرابه، ابوجا موسی و سعیدیه، در منطقه سوسنگرد و همچنین شهر بستان به طور متناوب زیر آتش توپخانه دشمن قرار داشت که تلفاتی به نیروهای خودی وارد نشد.[7]
بر اثر اصابت ترکش خمپاره دشمن در منطقه خوزستان، 2 درجهدار ژاندارمری سوسنگرد و یک سرباز از ژاندارمری بهبهان مجروح شدند.[8]
70 نفر از افراد ژاندارمری مستقر در جبهه بیات، ضمن نفوذ به مواضع دشمن، تعدادی سنگر اجتماعی و انفرادی آنان را منهدم کردند؛ 45 نفر از دشمن کشته و 70 نفر مجروح شدند. در این عملیات یک سرباز شهید و 2 درجهدار و یک سرباز مجروح شدند.[9]
در ساعت 13 مواضع نیروهای خودی در منطقه نوسود (کرمانشاه) زیر آتش سلاحهای سنگین دشمن قرار داشت؛ یک نفر از افراد خودی به شهادت رسید.[10]
با آتش یگانهای خودی در منطقه مریوان (کردستان)، 6 سنگر انفرادی و اجتماعی دشمن منهدم و عدهای از نفرات آنان کشته و زخمی شدند.[11]
با آتش نیروهای ارتش در منطقه سومار (کرمانشاه)، یک خودرو مهندسی و چندین سنگر دشمن منهدم شد.[12]
در ساعت 15، پاسگاههای گنه مشگه و پل هاتین سردشت (آذربایجان غربی)، زیر آتش سلاحهای سنگین دشمن قرار گرفت که از تلفات و خسارات احتمالی گزارشی نرسیده است.[13]
از ساعت 21 تا ساعت 24، پایگاههای گردنه خاکی و میرشکاری در کردستان، با ضدانقلاب درگیر شدند که تلفاتی به نیروهای خودی وارد نشد.[14]
دکل تلویزیونی در 15 کیلومتری پاسگاه محمدیار نقده (آذربایجان غربی) به وسیله ضدانقلاب منفجر شد.[15]
درگیری پایگاه کارکژان که از روز 18/1/62 شروع شده بود، صبح امروز با عملیات هوانیروز و عملیات زمینی از منطقه بارستان و ربط، محاصره ضدانقلاب شکسته شد؛ حدود 50 نفر از ضدانقلاب کشته و مجروح و 10 نفر دستگیر شدند. افراد ضدانقلاب به طرف نوآباد تغییر مکان دادند.[16]
ساعت 2:30 بامداد، افراد حزب دموکرات کردستان به پایگاه دوبره در منطقه موانا در غرب ارومیه حمله و پایگاه را اشغال کردند. در این حمله 18 نفر از نیروهای خودی زخمی شدند. در ادامه نیروهای قرارگاه حمزه (سپاه پاسداران) وارد عمل شدند و در ساعت 7 صبح مهاجمان عقبنشینی کردند. در این عملیات چندین نفر از افراد حزب دموکرات کشته یا زخمی شدند؛ مهاجمان در چند ساعتی که پایگاه را در اختیار داشتند، پیکر شهدا را سوزانده بودند.[17]
در ساعت 17:30 حدود 1000 نفر از افراد حزب دموکرات به قصد اشغال سقز وارد شهر شدند و با موضع گرفتن در برخی نقاط به تیراندازی پرداختند. نیروهای سپاه پاسداران و ژاندارمری با وجود غافلگیری اولیه، در زمان کوتاهی به اوضاع مسلط شدند و مهاجمان را از شهر بیرون کردند. در این درگیری 7 نفر از نیروهای سپاه از جمله سیدرضا حسینی فرمانده سابق سپاه سقز، 3 نفر از نیروهای ژاندارمری و 5 نفر از مردم شهر شهید و 8 نظامی و 14 نفر از اهالی شهر زخمی شدند. در برخی محلهها به ویژه کریمآباد و اطراف مسجد جامع سقز، به برخی منازل مسکونی خساراتی وارد شد. 10 نفر از افراد دموکرات نیز کشته شدند.[18]
2 نفر از افراد حزب دموکرات در حوالی پاسگاه شهید عابدی سردشت به کمین نیروهای ژاندارمری افتادند و به هلاکت رسیدند. از این افراد 2 اسلحه کلاشینکف و تعدادی فشنگ به دست آمد.[19]
افراد ضدانقلاب، 3 نارنجک به منزل یکی از اهالی اشنویه پرتاب کردند که خسارت مالی در پی داشت.[20]
در پاکسازی روستاهای دشتی و پارستان در شمال سردشت، 10 نفر از ضدانقلاب دستگیر و تعدادی از آنان کشته یا زخمی شدند. یک سلاح سنگین نیز با آتش بالگردهای هوانیروز منهدم شد.[21]
در عملیات مشترک ارتش و سپاه پاسداران، ارتفاعات اتمیش و نیه، روستای کانیطومار، عینآباد و نیسکآباد در مهاباد از ضدانقلاب پاکسازی شد.[22]
ساعت 00:45، نیروهای پایگاه حماملر با ضدانقلاب درگیر شدند که بدون آسیب به نیروهای خودی، در ساعت 06:00 پایان یافت.[23]
ساعت 00:45، نیروهای پایگاه لشگیران (سلماس؛ آذربایجان غربی) با ضدانقلاب درگیر شدند که بدون آسیب به نیروهای خودی، در ساعت 06:00 پایان یافت.[24]
ساعت 21:45، نیروهای پایگاه علیکان (ارومیه) با ضدانقلاب درگیر شدند که بدون آسیب به نیروهای خودی در ساعت 07:40 پایان یافت.[25]
ساعت 21:30، نیروهای پایگاه ممکان (ارومیه) با ضدانقلاب درگیر شدند که بدون آسیب به نیروهای خودی، در ساعت 04:00 پایان یافت.[26]
ساعت 22:30، نیروهای پایگاه قرالر (ارومیه) با ضدانقلاب درگیر شدند که بدون آسیب به نیروهای خودی، در ساعت 23:30 پایان یافت.[27]
ساعت 20:45، نیروهای پایگاه کهریز (ارومیه) با ضدانقلاب درگیر شدند که بدون آسیب به نیروهای خودی، در ساعت 06:00 پایان یافت.[28]
یک درجهدار در پایگاه بابا ساری کردستان، بر اثر برخورد با مین، از ناحیه هر دو پا مجروح شد.[29]
در ساعت 10:45، بر اثر برخورد یک آمبولانس با مین در جاده بوکان- مهاباد، ضمن وارد شدن خساراتی به آمبولانس، یک نفر شهید و یک نفر مجروح شد.[30]
در ساعت 16:45، یک افغانستانی در حوالی پاسگاه مرزی پیش رباط (تایباد؛ خراسان)، با مأموران گشتی درگیر و کشته شد.[31]
در پی افزایش تعداد تسلیمشدگان حزب دموکرات، دفتر سیاسی این حزب به ردههای نظامی خود دستور داد کسانی را که چنین قصدی دارند، دستگیر یا ترور کنند.[32]
افراد حزب دموکرات کردستان، 3 نفر از کارگران ستاد پشتیبانی جهاد سازندگی و یک ارتشی را که قبلاً به گروگان گرفته بودند، در حوالی سردشت آزاد کردند.[33]
در درگیری بین نیروهای سپاه و 2 نفر از افراد سازمان مجاهدین خلق در خیابان بزرگمهر اصفهان، یک نفر از افراد سازمان دستگیر و دیگری با تیراندازی به سمت مأموران فرار کرد.[34]
یکی از افراد سازمان کمونیستی پیکار در مشهد دستگیر شد؛ از منزل وی 5 اسلحه و تعدادی فشنگ که جاسازی شده بود به دست آمد.[35]
یکی از رابطان چریکهای فدایی خلق (شاخه جنگل) در شهرستان نور (مازندران) دستگیر شد.[36]
20 نفر از اعضای 3 خانواده عراقی از مرزهای غربی به ایران پناهنده شدند.[37]
عراق و چکسلواکی، در پراگ یک پروتکل گسترش همکاری دوجانبه در زمینههای اقتصادی و بازرگانی امضا کردند.[38]
آمار تلفات نیروهای ارتش، وزارت دفاع، ژاندارمری و شهربانی جمهوری اسلامی ایران تا ساعت 8 امروز، 16.395 شهید و 60.872 مجروح، اسیر و مفقود اعلام شد.[39]
منابع و ارجاعات:
- [1] بهروزی، فرهاد، تقویم تاریخ دفاع مقدس (در امتداد فجر، حوادث فروردین 1362)، ج 32، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1395، ص 677.
- [2] لطفاللهزادگان، علیرضا، روزشمار جنگ ایران و عراق - عملیات والفجر 1، ج 24، تهران، مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، 1394، ص 683 و 684.
- [3] بهروزی، فرهاد، همان، ص733.
- [4] همان، ص731.
- [5] همان، ص723.
- [6] لطفاللهزادگان، علیرضا، همان، ص 712؛ بهروزی، فرهاد، همان، ص 723.
- [7] بهروزی، فرهاد، همان، ص 733.
- [8] همان، ص 734.
- [9] همان.
- [10] همان، ص 736.
- [11] بهروزی، فرهاد، همان، ص 738.
- [12] بولتن خبرگزاری پارس، ایران در 24 ساعت گذشته، ش 19، 22 فروردین 1362، ص 19.
- [13] بهروزی، فرهاد، همان، ص 744.
- [14] همان، ص 738.
- [15] همان، ص 744.
- [16] همان، ص 744.
- [17] لطفاللهزادگان، علیرضا، همان، ص 688.
- [18] همان، ص 689.
- [19] همان.
- [20] همان.
- [21] همان.
- [22] نقیپوران، شهریار و دیگران، تاریخ معاصر آذربایجان (آذربایجان غربی در گذار از بحرانهای انقلاب اسلامی و جنگ تحمیلی، تاوان استقلال طلبی)، ج 2، تهران، سوره سبز، 1395، ص 542.
- [23] مالکی گمچی، اسداله، فرماندهی انتظامی استان آذربایجان غربی، ج 1، تهران، پژوهشگاه علوم انتظامی و مطالعات اجتماعی ناجا، 1395، ص 209.
- [24] همان، ص 210.
- [25] همان.
- [26] همان.
- [27] همان.
- [28] همان.
- [29] بهروزی، فرهاد، همان، ص 738.
- [30] همان، ص 744
- [31] همان، ص747
- [32] لطفاللهزادگان، علیرضا، همان، ص 689.
- [33] همان، ص 689.
- [34] همان، ص 690.
- [35] همان.
- [36] همان.
- [37] بولتن خبرگزاری پارس، ایران در 24 ساعت گذشته، ش 20، 23 فروردین 1362، ص 38.
- [38] لطفاللهزادگان، علیرضا، همان، ص 696.
- [39] بهروزی، فرهاد، همان، ص 747.