لشکر 8 نجف اشرف
لشکر 8 نجف اشرف از یگانهای سپاه پاسداران مستقر در نجفآباد (استان اصفهان) است که در عملیاتهای مختلف دفاع مقدس حضور داشت.
با آغاز جنگ تحمیلی، رزمندگان نجفآباد به صورت خودجوش چهار پنج گروه تشکیل دادند و به جبههها رفتند؛ یک گروه 22 نفره به سرپرستی احمد کاظمی (شهید) به پادگان گلف اهواز (پایگاه منتظران شهادت) و از آنجا به منطقه محمدیه آبادان و سپس به جبهه فیاضیه (آبادان) رفتند و جانشین نیروهای ارتش در خط پدافندی شدند.
به تدریج تعدادی رزمنده از نجفآباد به گروه کاظمی ملحق شدند و یک گردان تشکیل شد که در عملیات ثامنالائمه «ع» به فرماندهی احمد کاظمی شرکت کردند. در عملیات طریقالقدس (آذر 1360) دو گردان دیگر به نیروهای کاظمی ملحق و سنگ بنای تشکیل یک تیپ مستقل گذاشته شد. در نهایت نیز بعد از عملیات طریقالقدس، تیپ 8 نجف اشرف در آذر 1360 به فرماندهی احمد کاظمی رسماً تشکیل شد؛ عمده نیروهای این تیپ از نجفآباد، فلاورجان، قهدریجان، خمینیشهر و کاشان بودند.[1]
نیروهای تیپ 8 نجف در عملیات فتحالمبین (فروردین 1361) در منطقه غرب رود کرخه[2] با 17 گردان حضور داشتند و 22 کیلومتر در رمل پیشروی کردند تا در تنگه زلیجان و رقابیه عقبه دشمن را ببندند. در نتیجه عملکرد دو تیپ 8 نجف و 14 امام حسین «ع»، توپخانه دشمن به همراه 15 هزار نفر به اسارت درآمدند. در این عملیات تیپ 8 نجف به دلیل شدت درگیریها و بهرغم تلفات بسیار، 40 روز بعد در عملیات بیتالمقدس شرکت کرد.[3]
تیپ 8 نجف در عملیات بیتالمقدس، تحت امر قرارگاه فتح بود.[4] این قرارگاه ضمن درگیری با دشمن در غرب رود کارون خود را به جاده اهواز-خرمشهر[5] و سپس به مرزهای بینالمللی با عراق رساند که به محاصره خرمشهر انجامید[6] و در نهایت با تسلیم نیروهای دشمن، خرمشهر در 3 خرداد 1361 آزاد شد.[7] در این عملیات، تیپ 8 نجف 23 شبانهروز درگیر نبرد بود و برخی گردانهایش سه مرتبه بازسازی شدند.[8]
تیپ 8 نجف در عملیات محرم (10 آبان 1361) در جنوب دهلران نیز با 11 گردان حضور داشت.[9] در شب اول عملیات این تیپ موفق به تصرف ارتفاع 290 و آزادی 550 کیلومتر مربع از مناطق اشغالی کشور و 300 کیلومتر مربع از خاک عراق شد.[10]
بعد از عملیات محرم، تیپ نجف به لشکر ارتقا یافت[11] و بهمن 1361 در عملیات والفجر مقدماتی در محور فکه-چزابه،[12] فروردین 1362 در عملیات والفجر1 در منطقه شمال غربی فکه تا بلندیهای حمرین،[13] اسفند 1362 در عملیات خیبر شرکت کرد.[14]
بعد از عملیات خیبر، این لشکر با 5 گردان پیاده و یک گردان زرهی در عملیات بدر (اسفند 1363)[15] و سپس با 4 گردان پیاده و 3 گردان پشتیبانی کننده، تنها یگان مستقل از یگانهای سپاه پاسداران بود که مأموریت یافت همراه با ارتش در عملیات قادر (شهریور 1364) شرکت کند.[16] سپس این لشکر در بهمن همین سال در مرحله دوم عملیات والفجر 8 با 5 گردان در عملیات شرکت داشت.[17] اهمیت مأموریت لشکر 8 نجف در این عملیات، حفظ دستاوردهای مرحله اول عملیات، مقابله با پاتکهای سنگین و پیدرپی دشمن و جلوگیری از پیشروی ارتش بعث به سمت فاو بود که این لشکر با همکاری دیگر نیروهای سپاه پاسداران این مأموریت را با موفقیت به پایان رساندند و با تشکیل خط پدافندی منطقه آزاد شده را تثبیت کردند.[18]
در عملیات کربلای 4 نیز لشکر 8 نجف، خطشکن بود و در شب و روز اول عملیات، با 2 گردان غواص و 2 گردان پیاده وارد عملیات شد.[19] حدود 15 روز بعد نیز لشکر 8 نجف در قالب قرارگاه قدس همراه با سایر یگانهای سپاه پاسداران در عملیات کربلای 5 شرکت کرد.[20]
پس از عملیات بزرگ کربلای 5، نیروهای لشکر 8 نجف تا پایان جنگ تحمیلی، با 2 گردان پیاده، 1 گردان تانک، 1 گردان مکانیزه و 5 گردان پشتیبانی رزم در عملیات کربلای 8 (فروردین 1366)،[21] با 4 گردان پیاده و 2 گروهان تانک و نفربر در عملیات نصر 5 (اردیبهشت 1366)،[22] با 5 گردان پیاده و 2 گروهان تانک و نفربر در عملیات والفجر 10 (بهمن 1366)،[23] و با 6 گردان پیاده و 4 گروهان زرهی و مکانیزه در عملیات بیتالمقدس 7 (خرداد 1367)[24] نیز حاضر بودند.
در دفاع مقدس، نیروهای لشکر 8 نجف در مناطق عملیاتی آموزش داده میشدند. پادگان «مقر انبیای شوشتر» مرکز آموزشهای گردانهای رزمی این لشکر و دو مقر در دانشگاه شهید چمران اهواز معروف به پایگاه مدنی 1 و 2 نیز محل استقرار گردانهای زرهی آن بود. پایگاه مدنی 2، منطقه وسیعی بود که یک ساختمان پنج طبقه در وسط آن قرار داشت. این پایگاه مقر اصلی لشکر 8 نجف بود.[25]
9 هزار نفر از نیروهای لشکر 8 نجف در دفاع مقدس به شهادت رسیدند که از این تعداد، 2550 نفر از نجفآباد، 1700 نفر از قهدریجان و فلاورجان، 2300 نفر از خمینیشهر هستند.[26] شعبانعلی زینلی و مجید کبیرزاده جانشینان فرمانده لشکر 8 نجف از شهدای این لشکرند.[27]
فرماندهی لشکر 8 نجف در دفاع مقدس بر عهده احمد کاظمی بود و این لشکر از سال 1361 تا پایان جنگ تحمیلی، در 23 عملیات مختلف شرکت داشت.[28]
لشکر 8 نجف هم اکنون در نجفآباد اصفهان مستقر است و سرتیپ دوم مصطفی محمدی فرماندهی آن را بر عهده دارد.[29]
منابع و ارجاعات
- [1]. محمدی، علیرضا، «لشکر 8 نجف در 23 عملیات اصلی و بزرگ جنگ شرکت کرد»، روزنامه جوان، ش 6061، 11 آبان 1399، ص 7.
- [2]. پوراحمد، احمد، جغرافیای عملیات ماندگار دفاع مقدس، تهران، بنیاد حفظ آثار و ارزشهای دفاع مقدس، 1390، ص73.
- [3]. محمدی، علیرضا، همان، ص 7.
- [4]. مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، از خونینشهر تا خرمشهر، تهران، مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ سپاه پاسداران، چ دوم، 1373، ص 117.
- [5]. همان، ص 138.
- [6]. همان، ص 146.
- [7]. همان، ص 158.
- [8]. محمدی، علیرضا، همان، ص 7.
- [9]. علایی، حسین، روند جنگ ایران و عراق، ج 1، تهران، مرزوبوم، 1391، ص 569 و 570.
- [10]. همان، ص 572.
- [11]. محمدی، علیرضا، همان، ص 7.
- [12]. علایی، حسین، همان، ص 584؛ اردستانی، حسین، تاریخ شفاهی دفاع مقدس (روایت سیدیحیی صفوی، از شرق بصره تا مهران)، ج 2، تهران، مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس، 1400، ص 91.
- [13]. داوری، عباسعلی، شناسنامه لشکر 8 نجف اشرف در دوران دفاع مقدس، تهران، مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس، 1403، ص 15.
- [14]. میرزایی، رضا، حماسههای نامداران گمنام، تهران، بنیاد حفظ آثار و نشر ارزشهای دفاع مقدس، چ چهلوچهارم، 1399، ص 444 و 469.
- [15]. داوری، عباسعلی، همان، ص 328.
- [16]. خبرگزاری ایمنا، «عملیات قاتل چه بود؟ روایت سخت و دلهرهآور یک محاصره 36 ساعته»، https://www.imna.ir/news/673559.
- [17]. پورجباری، پژمان، «اطلس جغرافیای حماسی 1: خوزستان در جنگ»، تهران، صریر، 1389، ص 101؛ احمدی پور، علی، شناسنامه ناوتیپ 13 امیرالمؤمنین در دوران دفاع مقدس، بوشهر، پلاک عشق، چاپ اول،1401، ص 22؛ گروه پژوهش فصلنامه، «پیشروی در عمق: لشکر 8 نجف در عملیات والفجر 8»، فصلنامه نگین ایران، ش 16، بهار 1385، ص 59 و 60.
- [18]. گروه پژوهش فصلنامه، «پیشروی در عمق: لشکر 8 نجف در عملیات والفجر 8»، همان، ص 58.
- [19]. انصاری، مهدی، «لشکر 8 نجف اشرف در عملیات کربلا 5، جنگوگریز در شرق بصره»، فصلنامه نگین ایران، ش 16، بهار 1385، ص 96.
- [20]. انصاری، مهدی، همان، ص 97؛ احمدی پور، علی، همان، ص 23.
- [21]. داوری، عباسعلی، همان، ص 538.
- [22]. همان، ص 552.
- [23]. همان، ص 582.
- [24]. همان، ص 602.
- [25]. محمدی، علیرضا، همان، ص 7.
- [26]. همان.
- [27]. همان.
- [28]. همان.
- [29]. داوری، عباسعلی، همان، ص 638 و670.
