مفاهیم و اصطلاحات

گاهشمار اقدامات سازمان ملل متحد در جنگ تحمیلی (سال 1363)

سجاد نادری‌پور
4 Views

ارکان مختلف سازمان ملل در طول جنگ تحمیلی، با ادعای حل و فصل منازعه میان دو کشور عراق و ایران، به تصویب قطعنامه، ارسال کمیته حقیقت‌یاب، برگزاری نشست شورای امنیت و ... اقدام کردند. البته در عمل تحت تأثیر قدرت‌های بزرگ و دو ابرقدرت آن دوره (امریکا ـ شوروی)، اقدام قابل توجهی برای پایان‌ دادن به جنگ تحمیلی و کاهش آسیب‌های مردم ایران انجام نشد.

6 فروردین 1363 / 26 مارس 1984

- پس از گذشت بیش از سه سال از آغاز جنگ تحمیلی، برای اولین‌بار، هیئت اعزامی دبیرکل جهت تحقیق درباره ادعاهای ایران در مورد استفاده از تسلیحات شیمیایی، در گزارشی استفاده عراق از بمب‌های شیمیایی علیه رزمندگان ایران را تأیید کرد.[1]

10 فروردین 1363 / 30 مارس 1984

- در اجلاس 2524 شورای امنیت درباره بررسی موضوع تحت عنوان «وضعیت میان ایران و عراق»، رئیس شورا بیانیه‌ای صادر و با استناد به گزارش هیئت اعزامی به ایران، ضمن محکومیت به ‌کارگیری سلاح‌های شیمیایی توسط عراق، از طرفین خواست به حقوق بشردوستانه و قطعنامه‌های شورای امنیت احترام گذاشته و به حل‌وفصل صلح‌آمیز مناقشه اقدام کنند.[2]

11 خرداد 1363 / 1 ژوئن 1984

- به ‌دنبال آغاز جنگ نفت‌کش‌ها و حمله به چند کشتی توسط نیروهای ایران، شورای امنیت به درخواست بحرین، عمان، کویت، عربستان سعودی و امارات متحده عربی تشکیل جلسه داد و قطعنامه 552 در محکومیت اقدامات ایران،[3] در جلسه 2383 شورا به تصویب رسید.[4]

22 خرداد 1363 / 12 ژوئن 1984

- دبیرکل متن پیام روز گذشته خود خطاب به رؤسای‌ جمهور عراق و ایران مبنی بر اجرایی شدن تعهدات دو کشور در خصوص خودداری از حمله به مناطق صرفاً غیرنظامی از ساعت 1 به وقت گرینویچ مورخ 12 ژوئن 1984 را منتشر کرد.[5]

5 تیر 1363 / 26 ژوئن 1984

- دبیرکل در یادداشتی خطاب به دولت‌های عضو و دولت‌های ناظر که طرفین کنوانسیون‌های 1949 ژنو هستند، ضمن اعلام نگرانی عمیق خود از مناقشه غم‌انگیز عراق و ایران، از پذیرش سریع درخواست خود توسط دولت‌های ایران و عراق و تعهدات آنها جهت پایان بخشیدن به کلیه حملات عمدی علیه مناطق صرفاً غیرنظامی تشکر کرد و از دولت‌های عضو و ناظر کنوانسیون‌های 1949 ژنو خواست به وظایف خود در خصوص وضعیت اسرای حاضر در اردوگاه‌های ایران و عراق عمل کنند.[6]

15 تیر 1363 / 6 جولای 1984

- دبیرکل در یادداشتی، پیام مورخ 29 ژوئن 1984 خود خطاب به رؤسای جمهوری اسلامی ایران و جمهوری عراق مبنی بر لزوم رعایت تعهدات دو کشور در خودداری از حمله به مناطق صرفاً غیرنظامی را منتشر کرد.[7]

- دبیرکل در یادداشتی، پیام مورخ 2 جولای 1984 (11 تیر 1363) رئیس ‌جمهوری اسلامی ایران خطاب به دبیرکل مبنی بر استفاده عراق از سلاح‌های شیمیایی، خودداری ایران از استفاده از سلاح‌های شیمیایی و لزوم ورود سازمان ملل به مسئله را منتشر کرد.[8]

28 شهریور 1363 / 19 سپتامبر 1984

- دبیرکل در یادداشتی درباره گزارش تیم سازمان ملل در بغداد در مورد تحقیقات صورت‌گرفته در 17 سپتامبر 1984 (26 شهریور 1363)، حمله ایران به مناطق غیرنظامی عراق را تنها یک مورد و غیرعمدی توصیف کرد.[9]

10 دی 1363 / 31 دسامبر 1984

- پیرو قطعنامه 522 شورای امنیت، دبیرکل گزارشی درباره حوادث دریایی رخ‌داده در خلیج ‌فارس ارائه کرد.[10]

26 دی 1363 / 16 ژانویه 1985

- گزارش تفصیلی تیم تحقیق سازمان ملل از حملات هوایی عراق به مناطق مسکونی روستاهای بردیه، دهلاویه و الوانه (سوسنگرد) که در روز 4 ژانویه 1985 صورت گرفت منتشر شد که در آن حملات هوایی به روستاهای مذکور با بمب خوشه‌ای تأیید شد.[11]

10 بهمن 1363 / 30 ژانویه 1985

- گزارش تیم تحقیق سازمان ملل درباره بازدید از دو روستای استان القرنه که عراق ادعا کرده بود هدف آتش ایران قرار گرفته است، منتشر شد.[12]

03 اسفند 1363 / 22 فوریه 1985

- گزارش هیئت اعزامی دبیرکل به ایران و عراق در خصوص تحقیق درباره حادثه 10 اکتبر در اردوگاه اسیران جنگی گرگان و ارائه گزارش در مورد دیگر نگرانی‌های دولت‌های ایران و عراق در ارتباط با وضع اسیران جنگی و غیرنظامی منتشر شد.[13]

15 اسفند 1363 / 6 مارس 1985

- با ادامه جنگ شهرها، بیانیه رئیس شورای امنیت در مورد خویشتنداری دولت‌های ایران و عراق از ادامه حملات به اهداف غیرنظامی و پایبندی به تعهدات خود به دبیرکل منتشر شد.[14]

19 اسفند 1363 / 10 مارس 1985

- با بی‌نتیجه ماندن تلاش‌های قبلی برای توقف جنگ شهرها، نامه درخواست مجدد دبیرکل سازمان ملل برای قطع حملات به مناطق غیرنظامی، به رؤسای جمهور ایران و عراق ارسال شد.[15]

24 اسفند 1363 / 15 مارس 1985

- بیانیه شورای امنیت درباره نگرانی از تشدید وخامت اوضاع، ضرورت توقف فوری مخاصمات، عدم حمله به مناطق مسکونی و گفتگوی دبیرکل با طرفین برای یافتن راه‌حل خاتمه مناقشه منتشر شد.[16]

[1]. خرمی، محمدعلی، جنگ ایران و عراق در اسناد سازمان ملل، ج 3، تهران، مرکز اسناد دفاع مقدس سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، 1387، ص 92-90.

[2]. همان، ص 105، 106، 115، 116.

[3]. سوداگر، احمد، جنگ و قطعنامه‌های سازمان ملل، قم، ولاء منتظر، 1391، ص 157-155.

[4]. خرمی، محمدعلی، همان، ص 142 و143.

[5]. همان، ص 153 و154.

[6]. همان، ص 165 و167.

[7]. همان، ص 174 و175.

[8]. همان، ص 175 و 176.

[9]. همان، ص 182-180.

[10]. همان، ص 222-216.

[11]. همان، ج 4، ص 39-34.

[12]. همان، ص 47-44.

[13]. همان، ص 119-53.

[14]. همان، ص 162.

[15]. همان، ص 166.

[16]. همان، ص 178 و 179.