مفاهیم و اصطلاحات

گاهشمار اقدامات سازمان ملل متحد در جنگ تحمیلی (سال 1361)

سجاد نادری‌پور
5 Views

ارکان مختلف سازمان ملل در طول جنگ تحمیلی، با ادعای حل و فصل منازعه میان دو کشور عراق و ایران، به تصویب قطعنامه، ارسال کمیته حقیقت‌یاب، برگزاری نشست شورای امنیت و ... اقدام کردند. البته در عمل تحت تأثیر قدرت‌های بزرگ و دو ابرقدرت آن دوره (امریکا ـ شوروی)، اقدام قابل توجهی برای پایان ‌دادن به جنگ تحمیلی و کاهش آسیب‌های مردم ایران انجام نشد.

21 تیر 1361 / 12 جولای 1982

پیروزی ایران در عملیات‌های ثامن‌الائمه (مهر 1360)، طریق‌القدس (آذر 1360)، فتح‌المبین (فروردین 1361) و بیت‌المقدس (اردیبهشت 1361)، شورای امنیت را برای پایان جنگ به تکاپو واداشت. قطعنامه 514 به پیشنهاد اردن و حمایت آمریکا و به اتفاق آرا،[1] در جلسه 2383 شورای امنیت به تصویب رسید.[2] ایران به‌ دلیل موضع جانبدارانه شورا با این قطعنامه مخالفت کرد.[3]

24 تیر 1361 / 15 جولای 1982

- با توجه به بند (پاراگراف) 3 از قطعنامه 514 شورای امنیت، دبیرکل گزارشی از اقدامات خود در راستای اجرای این قطعنامه ارائه داد.[4]

- رئیس شورای امنیت در بیانیه‌ای، ضمن اعلام نگرانی اعضای شورا از وضعیت خطرناک موجود میان عراق و ایران و اجرایی نشدن قطعنامه 514، بر ادامه تلاش‌های شورا در جهت خاتمه بخشیدن به نبرد و حل‌وفصل مسائل مربوطه، تأکید کرد.[5]

12 مهر 1361 / 4 اکتبر 1982

با تشدید عملیات‌های نظامی ایران علیه عراق و انجام عملیات‌های رمضان (تیر 1361) و مسلم‌بن‌عقیل (مهر 1361)، ‌قطعنامه 522، به درخواست عراق و به اتفاق آرا،[6] در جلسه 2399 شورای امنیت به تصویب رسید.[7] ایران به ‌دلیل عدم تعیین متجاوز و عدم الزام عراق به پرداخت خسارت به ‌عنوان آغازگر جنگ، با این قطعنامه مخالفت کرد.[8]

15 مهر 1361 / 7 اکتبر 1982

بر اساس بند (پاراگراف) 6 قطعنامه 514 و بند (پاراگراف) 7 قطعنامه 522، دبیرکل گزارشی از اقدامات خود در راستای اجرای این دو قطعنامه ارائه کرد.[9]

5 آبان 1361 / 27 اکتبر 1982

مجمع عمومی سازمان ملل متحد، در چهل‌ویکمین اجلاس فوق‌العاده، با صدور قطعنامه‌ای، ضمن اعلام نگرانی از طولانی شدن مناقشه میان عراق و ایران و تهدیدات آن برای جامعه جهانی، بر لزوم دستیابی به آتش‌بس فوری و عقب‌نشینی نیروها به مرزهای شناخته‌شده بین‌المللی به ‌عنوان گام نخست جهت حل‌وفصل مناقشه به روش‌های صلح‌جویانه تأکید کرد و از کلیه دولت‌ها درخواست کرد از هرگونه اقدامی که می‌تواند در ادامه مناقشه دخیل باشد، اجتناب نمایند. این قطعنامه از دبیرکل خواست به تلاش‌های خود در مشورت با طرفین درگیر به منظور دستیابی به حل‌وفصل صلح‌جویانه مناقشه ادامه دهد و دولت‌های عضو سازمان ملل را از پیشرفت اجرای قطعنامه مذکور مطلع سازد.[10]

2 اسفند 1361 / 21 فوریه 1983

- شورای امنیت با صدور بیانیه‌ای، ضمن ابراز نگرانی و تأسف از تشدید درگیری و اجرا نشدن قطعنامه‌های 479، 514 و 522، خواستار برقراری آتش‌بس فوری و عقب‌نشینی دو کشور عراق و ایران به مرزهای شناخته‌شده بین‌المللی شد.[11]

[1]. سوداگر، احمد، جنگ و قطعنامه‌های سازمان ملل متحد، قم، ولاء منتظر، 1391، ص 144.

[2]. خرمی، محمدعلی، جنگ ایران و عراق در اسناد سازمان ملل، ج 1، تهران، مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، 1387، ص 125.

[3]. سوداگر، احمد، همان، ص 147 و 148.

[4]. خرمی، محمدعلی، همان، ص 129.

[5]. همان، ص 130.

[6]. سوداگر، احمد، همان، ص 148.

[7]. خرمی، محمدعلی، همان، ص 153.

[8]. سوداگر، احمد، همان، ص 151.

[9]. جنگ ایران و عراق در اسناد سازمان ملل، ص 158 تا 160.

[10]. همان، ص 165 و 166.

[11]. خرمی، محمدعلی، همان، ج 2 (1362ـ1361)/ 1983، تهران، مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، 1387، ص 34.