مفاهیم و اصطلاحات

گاهشمار اقدامات سازمان ملل متحد در جنگ تحمیلی (سال 1359)

سجاد نادری‌پور
3 Views

ارکان مختلف سازمان ملل در طول جنگ تحمیلی، با ادعای حل و فصل منازعه میان دو کشور عراق و ایران، به تصویب قطعنامه، ارسال کمیته حقیقت‌یاب، برگزاری نشست شورای امنیت و ... اقدام کردند. البته در عمل تحت تأثیر قدرت‌های بزرگ و دو ابرقدرت آن دوره (آمریکا ـ شوروی)، اقدام قابل توجهی برای پایان‌ دادن به جنگ تحمیلی و کاهش آسیب‌های مردم ایران انجام نشد.

 

1 مهر 1359 / 23 سپتامبر 1980

- رئیس شورای امنیت در بیانیه‌ای از گفتگوی غیر رسمی اعضای شورا در خصوص تشدید آخرین وضعیت میان ایران و عراق خبر داد و ضمن اعلام نگرانی از این وضعیت، از دو کشور خواست ضمن ترک منازعه، برای حل و فصل اختلافات خود، به ابزارهای صلح‌جویانه متوسل شوند.[1]

3 مهر 1359 / 25 سپتامبر 1980

- دبیرکل در نامه‌ای خطاب به رؤسای جمهور دو کشور ایران و عراق، با برشمردن تأثیرات منفی منازعه میان دو کشور بر جامعه جهانی، خواستار حداکثر خویشتنداری از سوی دو کشور شد و آنها را برای رفع اختلافاتشان به انجام مذاکره دعوت کرد.[2]

- دبیرکل در نامه‌ای خطاب به رئیس شورای امنیت، ضمن اعلام نگرانی از تشدید درگیری میان عراق و ایران که تهدید بالقوه خطرناکی برای صلح و امنیت بین‌المللی محسوب می‌شود، خواستار تشکیل جلسه مشورتی فوری شورای امنیت در این خصوص شد.[3]

- دبیرکل در نامه‌ای خطاب به رئیس شورای امنیت، با تأکید مجدد بر اینکه وضعیت میان عراق و ایران، تهدیدی برای صلح و امنیت بین‌المللی محسوب می‌شود، خواستار تشکیل جلسه فوری شورای امنیت و صدور بیانیه از سوی اعضای شورا شد.[4]

4 مهر 1359 / 26 سپتامبر 1980

- دبیرکل در نامه‌ای خطاب به رئیس شورای امنیت، از پاسخ صدام حسین به نامه 3 مهر خود خبر داد که در آن، از برقراری آتش‌بس در صورتی ‌که ایران با تمام خواسته‌های عراق موافقت داشته باشد استقبال کرده بود.[5]

6 مهر 1359 / 28 سپتامبر 1980

- قطعنامه 479، به پیشنهاد مکزیک و به اتفاق آرا،[6] در جلسه 2248 شورای امنیت به تصویب رسید.[7] ایران به‌ دلیل موضع جانبدارانه شورا، عدم محکومیت عراق به ‌عنوان متجاوز، عدم الزام این کشور به عقب‌نشینی به مرزهای شناخته شده بین‌المللی و عدم اشاره به محاکمه سران عراق به‌ عنوان جنایتکار جنگی، این قطعنامه را رد کرد.[8]

گفتنی است شورای امنیت پس از صدور قطعنامه 479، به مدت 22 ماه قطعنامه دیگری در خصوص جنگ تحمیلی عراق علیه ایران، صادر نکرد.[9]

8 مهر 1359 / 30 سپتامبر 1980

- دبیرکل در گزارشی به تشریح وضعیت میان ایران و عراق و اقدامات سازمان ملل در این مورد پرداخت.[10]

18 مهر 1359 / 10 اکتبر 1980

- دبیرکل در نامه‌ای خطاب به رئیس شورای امنیت، از نامه‌نگاری با رؤسای جمهوری کشورهای عراق و ایران برای تسهیل خروج کشتی‌های گرفتارشده در مناطق جنگی میان دو کشور خبر داد.[11]

24 مهر 1359 / 16 اکتبر 1980

دبیرکل در نامه‌ای خطاب به رئیس شورای امنیت، از مخالفت صدام حسین با پیشنهاد وی مبنی خروج کشتی‌های گرفتار در اروند تحت پرچم سازمان ملل خبر داد.[12]

14 آبان 1359 / 5 نوامبر 1980

- رئیس شورای امنیت در بیانیه‌ای، ضمن اعلام نگرانی عمیق خود از تشدید تنش میان دو کشور عراق و ایران، بر حل‌وفصل صلح‌جویانه مناقشه تأکید کرد و ضمن حمایت از اقدامات دبیرکل، از وی درخواست کرد شورا را کاملاً از تلاش‌های خود مطلع سازد.[13]

20 آبان 1359 / 11 نوامبر 1980

- دبیرکل در نامه‌ای خطاب به رئیس شورای امنیت، گزارشی از اقدامات خود در زمینه حل‌وفصل مناقشه میان دو کشور عراق و ایران ارائه کرد و از موافقت دولت‌های ایران و عراق برای اعزام نماینده دبیرکل (اولاف پالمه) به منطقه خبر داد.[14]

- رئیس شورای امنیت در نامه‌ای خطاب به دبیرکل، با اعزام اولاف پالمه به کشورهای ایران و عراق موافقت کرد.[15]

گفتنی‌ است پس از این مورد، سازمان ملل تا پایان سال 1360، هیچ عکس‌العملی درباره جنگ ایران و عراق نداشت.

[1]. خرمی، محمدعلی، جنگ ایران و عراق در اسناد سازمان ملل، ج 1، تهران، مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، 1387، ص 43 و44.

[2]. همان، ص 49 و50.

[3]. همان، ص 51.

[4]. همان، ص 52.

[5]. همان، ص 53 و54.

[6]. سوداگر، احمد، جنگ و قطعنامه‌های سازمان ملل متحد، قم، ولاء منتظر، 1391، ص 140.

[7]. خرمی، محمدعلی، همان، ص 55.

[8]. سوداگر، احمد، همان، ص 143.

[9]. همان، ص 144.

[10]. خرمی، محمدعلی، همان، ص 57.

[11]. همان، ص 62 و63.

[12]. همان، ص 64 و65.

[13]. همان، ص 70.

[14]. همان، ص 72 و73.

[15]. همان، ص 73.