قطعنامه‌های 631، 642، 651، 671، 676 و 685 شورای امنیت سازمان ملل متحد در راستای اجرای بند 2 قطعنامه 598 شورای امنیت به تصویب رسید.

شورای امنیت سازمان ملل متحد، در بند 2 قطعنامه 598 (29 تیر 1366)، مقرر داشته بود تا پس از برقراری آتش‌بس میان دو کشور عراق و ایران، گروهی از ناظران نظامی سازمان ملل، با نظارت دبیرکل، در مناطق مورد مناقشه مستقر شوند تا بر تحکیم و نظارت آتش‌بس و عقب‌نشینی نیروهای نظامی دو کشور نظارت کنند.⁠[1]

پس از پذیرش قطعنامه 598 از سوی ایران (27 تیر 1367) و توافق دو کشور ایران و عراق با دبیرکل در خصوص اعزام گروه ناظران نظامی سازمان ملل (یونیماگ) به مناطق مرزی دو کشور، شورای امنیت در قطعنامه 619 (18 مرداد 1367) دستور تشکیل و اعزام یونیماگ را صادر کرد.⁠[2]

در پی صدور قطعنامه 619، 409 نفر از نیروهای یونیماگ متشکل از کشورهای آرژانتین (10 نفر)، استرالیا (15 نفر)، اتریش (6 نفر)، بنگلادش (15 نفر)، کانادا (15 نفر)، دانمارک (15)، فنلاند (15 نفر)، غنا (15 نفر)، مجارستان (15 نفر)، هند (15 نفر)، اندونزی (15 نفر)، ایرلند (15 نفر)، ایتالیا (15 نفر)، کنیا (15 نفر)، مالزی (15 نفر)، نیوزلند (10 نفر)، نیجریه (15 نفر)، نروژ (15 نفر)، لهستان (15 نفر)، سنگال (15 نفر)، سوئد (15 نفر)، ترکیه (15 نفر)، یوگسلاوی (11 نفر)، زامبیا (9 نفر)،⁠[3] پرو (7 نفر)، اروگوئه (12 نفر)،⁠[4] نیروی هوایی نیوزلند (18 نفر)، دژبانی ایرلند (37 نفر) و بهداری اتریش (4 نفر)⁠[5] به ریاست ژنرال اسلاوکو جویک از یوگسلاوی⁠[6] مأمور شدند تا برای یک دوره 6 ماهه، به مرزهای عراق و ایران اعزام شوند.⁠[7]

پس از پایان دوره 6 ماهه اول فعالیت یونیماگ، دبیرکل در 13 بهمن 1367 و در گزارشی خطاب به شورای امنیت، مواردی از نقض آتش‌بس از سوی دو طرف را گزارش کرد؛ در انتها نیز پیشنهاد داد مأموریت یونیماگ برای یک دوره 7 ماه و 22 روزه دیگر، تمدید شود.⁠[8] بر این اساس، شورای امنیت در نشست 2844 خود که در 19 بهمن 1367 و با حضور نمایندگان دو کشور ایران و عراق (بدون حق رأی) برگزار شد، قطعنامه 631 را به اتفاق آرا تصویب کرد. بر اساس این قطعنامه:

«شورای امنیت، با یادآوری قطعنامه‌های 598 (1987) مورخ 20 ژوئیه 1987 و 619 (1988) مورخ 9 اوت 1988، با بررسی گزارش دبیرکل در مورد گروه ناظران نظامی سازمان ملل در ایران و عراق مورخ 2 فوریه 1989 و با توجه به مشاهدات بیان ‌شده در آن، تصمیم می‌گیرد:

الف: از طرف‌های ذی‌ربط بخواهد که فوراً قطعنامه 598 (1987) شورای امنیت را اجرا کنند؛

ب: مأموریت گروه ناظران نظامی سازمان ملل متحد در ایران و عراق را به مدت هفت‌ ماه و بیست و دو روز تمدید کند، یعنی تا 30 سپتامبر 1989؛

ج: از دبیرکل درخواست کند که در پایان این دوره، گزارشی درباره تحولات وضعیت و اقدامات انجام‌ شده برای اجرای قطعنامه 598 (1987) ارائه دهد».⁠[9]

با پایان دوره دوم مأموریت یونیماگ، دبیرکل در 31 شهریور 1368، در گزارش خود به شورای امنیت، 1435 مورد نقض آتش‌بس جزئی و کلی از سوی دو طرف را تأیید کرد و با مثبت ارزیابی کردن عملکرد یونیماگ، خواستار تمدید فعالیت این نیروها به مدت 6 ماه دیگر شد.⁠[10]

پس از ارائه گزارش دبیرکل، 2885مُین نشست شورای امنیت در 7 مهر 1368، با حضور نمایندگان ایران و عراق (بدون حق رأی) تشکیل شد و به اتفاق آرا، قطعنامه 642 به تصویب رسید. بر اساس این قطعنامه:

«شورای امنیت، با یادآوری قطعنامه‌های 598 (1987) مورخ 20 ژوئیه 1987، 619 (1988) مورخ 9 اوت 1988 و 631 (1989) مورخ 8 فوریه 1989، با بررسی گزارش دبیرکل سازمان ملل متحد درباره گروه ناظران نظامی ایران و عراق مورخ 22 سپتامبر 1989 و با توجه به مشاهدات بیان‌ شده در آن، تصمیم می‌گیرد:

الف) بار دیگر از طرف‌های ذی‌ربط بخواهد که فوراً قطعنامه 598 (1987) شورای امنیت را اجرا کنند؛

ب) مأموریت گروه ناظران نظامی سازمان ملل متحد در ایران و عراق را به مدت شش‌ماه دیگر تمدید کند؛ یعنی تا 31 مارس 1990؛

ج) از دبیرکل درخواست کند که در پایان این دوره، گزارشی درباره تحولات وضعیت و اقدامات انجام‌ شده برای اجرای قطعنامه 598 (1987) ارائه دهد».⁠[11]

دبیرکل در پایان سومین دوره فعالیت یونیماگ، در 2 فروردین 1369 در گزارشی به شورای امنیت، اعلام کرد که عقب‌نشینی دو کشور به مرزهای بین‌المللی، به ‌صورت کامل انجام نشده و به همین خاطر، پیشنهاد داد مأموریت یونیماگ، به مدت 6 ماه دیگر، تمدید شود.⁠[12]

پس از دریافت این گزارش، ‌شورای امنیت در نشست 2916 خود که در تاریخ 9 فروردین 1369 و با حضور نمایندگان ایران و عراق (بدون حق رأی) برگزار شد، قطعنامه 651 را به اتفاق آرا به تصویب رساند. بر اساس این قطعنامه:

«شورای امنیت، با یادآوری قطعنامه‌های خود به شماره‌های 598 (1987) مورخ 20 ژوئیه 1987، 619 (1988) مورخ 9 اوت 1988، 631 (1989) مورخ 8 فوریه 1989 و 642 (1989) مورخ 29 سپتامبر 1989، با بررسی گزارش دبیرکل در مورد گروه ناظران نظامی سازمان ملل متحد در ایران و عراق مورخ 22 مارس 1990 و با توجه به مشاهدات بیان‌ شده در آن، تصمیم می‌گیرد:

الف) بار دیگر از طرفین درگیر می‌خواهد که به فوریت اجرای قطعنامه 598 (1987) را آغاز کنند؛

ب) تمدید مأموریت گروه ناظران نظامی سازمان ملل متحد در ایران و عراق برای مدت شش‌ ماه دیگر، یعنی تا 30 سپتامبر 1990؛

ج) از دبیرکل می‌خواهد که در پایان این دوره، گزارشی در مورد تحولات وضعیت و اقدامات انجام شده برای اجرای قطعنامه 598 (1987) ارائه دهد».⁠[13]

با پایان چهارمین دوره فعالیت یونیماگ، دبیرکل در گزارش 30 شهریور 1369 خود به شورای امنیت اعلام کرد عقب‌نشینی دو کشور به مرزهای بین‌المللی، در این دوره از فعالیت یونیماگ آغاز شده و جز در موارد جزئی از سوی عراق، هر دو کشور به‌ صورت کامل به مرزهای سرزمینی خود بازگشته‌اند. دبیرکل در پایان درخواست کرد 40 درصد از نیروهای یونیماگ از منطقه مأموریت خارج شده و فعالیت بقیه به مدت 2 ماه دیگر تمدید شود.⁠[14]

پس از ارائه گزارش دبیرکل، شورای امنیت در 2944مُین نشست خود در تاریخ 5 مهر 1369 که با حضور نمایندگان ایران و عراق (بدون حق رأی) برگزار شد، قطعنامه 671 را به اتفاق آرا به تصویب رساند. بر اساس این قطعنامه:

«شورای امنیت، با یادآوری قطعنامه‌های خود به شماره‌های: 598 (1987) مورخ 20 ژوئیه 1987، 619 (1988) مورخ 9 اوت 1988، 631 (1989) مورخ 8 فوریه 1989، 642 (1989) مورخ 29 سپتامبر 1989، و 651 (1990) مورخ 29 مارس 1990، با بررسی گزارش دبیرکل در مورد گروه ناظران نظامی سازمان ملل متحد در ایران و عراق، مورخ 21 سپتامبر 1990 و با توجه به مشاهدات بیان ‌شده در آن،

1. تصمیم می‌گیرد که مأموریت گروه ناظران نظامی سازمان ملل متحد در ایران و عراق را برای مدت دو ماه دیگر، مطابق با پیشنهاد دبیرکل، تمدید نماید، یعنی تا 30 نوامبر 1990؛

2. درخواست می‌کند که دبیرکل، در طول ماه نوامبر، گزارشی درباره مشورت‌های بیشتر خود با طرفین در خصوص آینده گروه ناظران نظامی، به همراه پیشنهادات خود در این زمینه، ارائه دهد».⁠[15]

با پایان پنجمین دوره فعالیت یونیماگ، دبیرکل در گزارش 2 آذر 1369 خطاب به شورای امنیت، با اعلام اینکه عملیات عقب‌نشینی نیروهای دو کشور به مرزهای بین‌المللی تکمیل شده است، با توجه به تنش‌های جزئی میان نظامیان دو کشور، خواهان تمدید مأموریت یونیماگ برای یک دوره 2 ماهه دیگر شد.⁠[16]

پس از ارائه گزارش دبیرکل، شورای امنیت در نشست 2961 خود که در تاریخ 28 نوامبر 1990 و با حضور نمایندگان ایران و عراق (بدون حق رأی) برگزار شد، قطعنامه 676 را به اتفاق آرا به تصویب رساند. بر اساس این قطعنامه:

«شورای امنیت، با یادآوری قطعنامه‌های خود به شماره‌های: 598 (1987) مورخ 20 ژوئیه 1987، 619 (1988) مورخ 9 اوت 1988، 631 (1989) مورخ 8 فوریه 1989، 642 (1989) مورخ 29 سپتامبر 1989، 651 (1990) مورخ 29 مارس 1990 و 671 (1990) مورخ 27 سپتامبر 1990، با بررسی گزارش دبیرکل در مورد گروه ناظران نظامی سازمان ملل متحد در ایران و عراق مورخ 23 نوامبر 1990 و با توجه به مشاهدات بیان‌ شده در آن،

1. تصمیم می‌گیرد که مأموریت گروه ناظران نظامی سازمان ملل متحد در ایران و عراق برای مدت دو ماه دیگر تمدید شود؛ یعنی تا 31 ژانویه 1991، طبق توصیه دبیرکل؛

2. درخواست می‌کند از دبیرکل که در طول ماه ژانویه 1991، گزارشی از مشورت‌های بیشتر خود با طرفین در مورد آینده گروه ناظران نظامی، همراه با توصیه‌های خود در این خصوص، ارائه دهد».⁠[17]

پس از پایان ششمین دوره فعالیت یونیماگ، دبیرکل در گزارش 8 بهمن 1369 خود خطاب به شورای امنیت، با اشاره به حمله عراق به کشور کویت که منجر به تعلیق فعالیت یونیماگ در عراق و انتقال آنها به ایران شد، اعلام کرد که آرامش در مرزهای عراق و ایران حاکم است و اجرای بندهای 1 و 2 قطعنامه 598، تقریباً کامل شده است. دبیرکل در پایان این گزارش، درخواست کرد مأموریت یونیماگ برای یک ماه دیگر تمدید شود.⁠[18]

پس از دریافت گزارش دبیرکل، شورای امنیت در جلسه 2976 که با حضور نمایندگان ایران و عراق (بدون حق رأی) برگزار شد، قطعنامه 685 را به‌ عنوان آخرین قطعنامه مرتبط با جنگ عراق علیه ایران، به اتفاق آرا به تصویب رساند. بر اساس این قطعنامه:

«شورای امنیت، با یادآوری قطعنامه‌های 598 (1987) مورخ 20 ژوئیه 1987، 619 (1988) مورخ 9 اوت 1988، 631 (1989) مورخ 8 فوریه 1989، 642 (1989) مورخ 29 سپتامبر 1989، 651 (1990) مورخ 29 مارس 1990، 671 (1990) مورخ 27 سپتامبر 1990، و 676 (1990) مورخ 28 نوامبر 1990؛ با بررسی گزارش دبیرکل در مورد گروه ناظران نظامی سازمان ملل متحد در ایران و عراق، مورخ 28 ژانویه 1991 و با در نظر گرفتن نکات مطرح‌ شده در آن؛

1. تصمیم می‌گیرد مأموریت گروه ناظران نظامی سازمان ملل متحد در ایران و عراق را طبق توصیه دبیرکل، برای یک ماه دیگر، تمدید کند، یعنی تا 28 فوریه 1991؛

2. از دبیرکل درخواست می‌کند که در طول ماه فوریه 1991، گزارشی درباره مشورت‌های بیشتر خود با طرفین در خصوص آینده این گروه، همراه با توصیه‌هایش در این خصوص، ارائه دهد».⁠[19]

و 7 اسفند 1369، پس از پایان دور هفتم فعالیت یونیماگ، دبیرکل در گزارش پایانی خود خطاب شورای امنیت، با توجه به دستیابی به اهداف مدنظر، پایان فعالیت یونیماگ را اعلام کرد⁠[20] و بدین‌ترتیب، یونیماگ پس از 7 دور فعالیت پیوسته در مرزهای ایران و عراق، در 9 اسفند 1369، به فعالیت خود پایان داد.