چهارشنبه 23 مهر 1359؛ بیست‌وچهارمین روز جنگ تحمیلی
اداره گمرک، سربندر، کشتارگاه، ساختمان پلیس راه خرمشهر در دست نیروهای عراق است و جنگ تن به تن در داخل شهر ادامه دارد.[1]
با پیشروی نیروهای عراق، حدود یک‌سوم خرمشهر از جمله کوی طالقانی، اداره گمرک، راه‌آهن، قسمتی از پادگان دژ و چهار پنجم کمربندی به اشغال دشمن درآمد. نیروهای عراق در شمال آبادان نیز به کرانه بهمنشیر نزدیک شدند و کنترل محور آبادان ماهشهر را در دست گرفتند.[2]
پادگان دژ خرمشهر توسط نیروهای خودی تخلیه شد.[3]
ساعت1:50، دشمن از گازهای شیمیایی که دهان انسان را تلخ می‌کرد علیه عده معدودی از نیروهای خودی در منطقه خرمشهر استفاده کرد.[4]
تانک‌های عراق جاده ماهشهر- آبادان را مسدود کردند.[5]
حدود 25 تانک دشمن که از شمال رودخانه بهمنشیر قصد ورود به آبادان را داشتند و تا 500 متری آبادان نیز پیشروی کرده بودند مورد حمله هوایی نیروهای ارتش قرار گرفتند و قادر به ادامه پیشروی نشدند. در ادامه با تلاش نیروهای خودی به ویژه تکاوران دریایی، دشمن را تا شمال محور آبادان ماهشهر عقب راندند و این محور آزاد شد.[6]
آبادان در محاصره و ایستگاه‌های 7 و 12 در دست دشمن است. در روستای جنب ایستگاه 7 تعدادی از خانه‌ها بر بام خود پرچم سفید آویختند.[7]
نیروهای خودی در ده سلیمانیه (در شمال آبادان) مستقر شدند.[8]
نیروهای خودی طی یک شبیخون در جاده دارخوین، 40 تانک دشمن را منهدم و چند نظامی دشمن را به هلاکت رساندند.[9]
در درگیری تیپ 1 لشکر 92 زرهی اهواز (ارتش) با دشمن در منطقه حمید و کوشک، 5 تانک دشمن منهدم شد و تعدادی از نیروهای آنان کشته و مجروح شدند.[10]
اهواز زیر آتش شدید توپخانه و خمپاره‌اندازهای عراق قرار داشت؛ 28 نفر شهید و 18 نفر مجروح شدند. تعدادی منزل و مغازه نیز منهدم شد و سیم برق فشار قوی شهر قطع شد. قسمتی از تأسیسات کارون نیز صدمه دید.[11]
ستون زرهی دشمن با 50 تانک در منطقه فارسیات پشت رودخانه کارون مستقر شدند.[12]
150 تانک عراقی در نزدیک قریه کوت در 20 کیلومتری شرق سوسنگرد در عمق 3 کیلومتری عمود بر جاده اهواز به سوسنگرد، سمت چپ جاده مستقر و از صبح امروز تعدادی تانک به طرف جاده آمده و آن را مسدود کردند که براثر آتش توپخانه خودی تا حدودی عقب‌نشینی کردند.[13]
ساعت 8:30، یک ستون زرهی دشمن از حدود دب حردان به سمت جاده سوسنگرد - حمیدیه در نزدیکی کوت سید صالح در حال پیشروی بودند.[14]
دشمن در 10 کیلومتری غرب سوسنگرد به طرف حمیدیه در حال پیشروی بود و ارتباط ژاندارمری با ارتش از طریق تلفن قطع و ارتباط بی‌سیمی برقرار شد.[15]
در پی تهاجم دشمن از طریق کرخه‌کور به جاده حمیدیه – سوسنگرد و با آتش شدید توپخانه خودی، 6 تانک دشمن منهدم و 9 کیلومتر به عقب رانده شدند؛ در این درگیری 4 پاسدار سپاه از جمله فرمانده سپاه سوسنگرد به شهادت رسید.[16]
دشمن یک موشک زمین به زمین به دزفول پرتاب کرد که به خارج شهر اصابت کرد.[17]
40 نفر از نیروهای دشمن و عوامل محلی آنها در بیشه دزفول توسط سپاه پاسداران اسیر شدند. همچنین 3 نفر از عوامل خودی به اتهام جاسوسی بازداشت شدند.[18]
نیروهای عراق با پشتیبانی آتش توپخانه به داخل شهر دهلران وارد و حدود 34 تانک و عده‌ای افراد پیاده در شهر مستقر کردند. همچنین پاسگاه نصریان ایران تخلیه شده است.[19]
گروه گشتی رزمی ژاندارمری گیلانغرب، 15 نفر از نیروهای دشمن را به اسارت گرفتند؛ یک خمپاره‌انداز 81 میلی‌متری منهدم شد و یک بی‌سیم 115 ام و یک خمپاره‌انداز 81 میلی‌متری به غنیمت گرفته شد.[20]
در شلیک توپخانه دشمن یک تانکر سوخت در پیرانشهر منهدم شد.[21]
بالگردهای خودی که به محور اهواز بستان رفته بودند در شرق و شمال شرق و جنوب غربی بستان به نیروهای عراق حمله کردند؛ 4 تانک دشمن منهدم شد. ستونی از نیروهای دشمن در 2 کیلومتری جاده آسفالته حمیدیه - سوسنگرد مستقر شده و توسط بولدوزر جاده را بریده و عبور و مرور را قطع کردند. ستون دیگری از دشمن نیز در شرق بستان بین دکل تلویزیون و کوره‌ها مستقر هستند؛ نیروهای سپاه پاسداران و توپخانه خودی آنها را زیر آتش گرفته و این جاده را پاکسازی کردند. در این عملیات 4 پاسدار به شهادت رسیدند.[22]
بالگردهای هوانیروز در محور گیلانغرب و تنگ حاجیان به دشمن حمله کرده و آنان را تا پشت تنگ کورک به عقب راندند؛ حدود 300 نفر از دشمن کشته و یک منطقه آماده مهمات دشمن نابود شد.[23]
یدک‌کش پیام و کشتی نوید با 2 فروند بارج و 21 سرنشین که از خورموسی عازم بندرعباس بودند مورد حمله 2 میگ عراق قرار گرفتند؛ 9 نفر نجات یافتند ولی 11 نفر مفقود شدند و یک نفر نیز به شهادت رسید.[24]
ساعت 9:30 هواپیماهای دشمن بندر ماهشهر، پادگان و شهرستان اهواز را بمباران کردند؛ یک ترانسفورماتور برق و تعدادی واگن قطاردر محوطه راه‌آهن منهدم و چند نفر مجروح شدند.[25]
در نبرد هوایی جنگنده خودی با میگ عراق، میگ دشمن در جاده ماهشهر سقوط کرد و خلبان آن به هلاکت رسید.[26]
ساعت 10 صبح، پلی که توسط عراقی‌ها در شمال آبادان روی رودخانه کارون احداث شده بود به وسیله هواپیماهای اف 4 ارتش منهدم شد.[27]
سد کارون در 70 کیلومتری مسجد سلیمان توسط 2 هواپیمای دشمن هدف7 راکت قرار گرفت؛ 5 راکت عمل کرد ولی خساراتی در برنداشت.[28]
2 هواپیمای عراق به پادگان جلدیان در شمال منطقه پیرانشهر حمله و 8 بمب پرتاب کردند؛ 5 بمب به محوطه پادگان و 3 بمب به بیرون آن اصابت کرد که تلفات جانی نداشت.[29]
ساعت 14:40، هواپیماهای عراق ارومیه را بمباران کردند؛ خساراتی به دانشکده پزشکی، 2 خانه و قسمتی از تأسیسات برق وارد شد. 8 نفر نیز زخمی شدند.[30]
ساعت 14:45، در حمله هوایی یک هواپیمای دشمن به ارومیه، یک خودروی لندرور منهدم و به 2 خانه سازمانی خساراتی وارد شد.[31]
هواپیماهای دشمن خانه‌های مسکونی هوانیروز شاهین‌شهر را هدف قرار داد؛ 8 نفر شهید شدند.[32]
ساعت 11:30، 2 هواپیمای میگ دشمن مجتمع پتروشیمی ایران و ژاپن در بندر امام خمینی را بمباران کردند که خسارات وارده جزئی بود.[33]
ساعت 9:50، 3 میگ عراق به پالایشگاه تبریز حمله کردند؛ یکی از مخازن کوچک نفت و اتاق کنترل مرکز پالایشگاه منهدم شد. 6 نفر شهید و 10 نفر زخمی شدند.[34]
ساعت 10:30، یک هواپیمای توپولف و یک میگ عراق در فضای آمادگاه بابا عباس خرم‌آباد ظاهر شدند که با تیراندازی ضد هوایی خودی متواری شدند.[35]
ساعت 13، 2 میگ عراق فرودگاه و ضلع شرقی شهرستان بانه را بمباران کردند؛ یک غیرنظامی مجروح و 15 رأس گوسفند تلف شد.[36]
هوانیروز از ساعت 6:30 تا 18، در منطقه کرمانشاه و ایلام، 4 تانک، 6 کامیون تدارکاتی و یک خودروی فرماندهی در پاسگاه هلاله را منهدم کرد و حدود 100 نفر از نیروهای دشمن را کشت.[37]
در حمله جنگنده‌های نیروی هوایی ایران به نیروهای دشمن در منطقه خرمشهر، یک توپخانه و یک انبار مهمات منهدم شد و در محوطه گمرک نیز تلفاتی به آنها وارد شد.[38]
نیروی هوایی ارتش به محل استقرار بالگردهای دشمن در جنوب سلیمانیه حمله کرد.[39]
نیروی هوایی ارتش، به ستاد فرماندهی و تعدادی تانک و نفربر و خودروی دشمن در غرب رودخانه کرخه حمله کرد.[40]
نیروی هوایی ارتش به واحدهای زرهی دشمن در ایستگاه حمیدیه حمله کرد.[41]
ساعت 7:30، هواپیماهای خودی مواضع دشمن در منطقه حاج عمران عراق، مقابل پاسگاه تمرچین، را بمباران کردند.[42]
تکاوران نیروی دریایی خرمشهر مواضع دشمن را زیر آتش گرفته و از پیشروی آنان جلوگیری کردند.[43]
ساعت 20، افراد ضدانقلاب به فرودگاه سنندج حمله کردند؛ در این درگیری چندساعته آسیبی به نیروهای خودی نرسید.[44]
افراد ضدانقلاب با سلاح سبک و سنگین به پاسگاه محمدیار نقده حمله کردند که متقابلاً پاسخ داده شد.[45]
ساعت 11، افراد ضدانقلاب به آبادی خراطیان نزدیک روانسر حمله کردند و 3 آموزگار مدرسه محلی را به گروگان بردند.[46]
در پیشروی گردان مشکین‌شهر ارتش از گیلانغرب به طرف قصرشیرین، فرمانده گردان و یک سرباز شهید شد؛ درگیری در تنگ حاجیان، بین قصرشیرین و گیلانغرب شدت داشت.[47]
ساعت 7:30، با انفجار مین در نقده 2 نفر زخمی شدند.[48]
صبح امروز، 3 رادار که توسط خودرو یدک شده بود از پادگان التاجی عراق از طریق دیوانیه روانه مرز ایران شد.[49]
ساعت 17:30، 36 خودرو حامل افراد نظامی از کرکوک به بدره اعزام شدند.[50]
60 نفر از اهالی روستای کاظمی، حاج حسینی، هاشمی، شریعه و سعبه در مسیر رودخانه کارون، تعدادی مسلسل پایه‌دار و آرپی‌جی 7 از ارتش عراق دریافت و با دشمن همکاری می‌کنند.[51]
60 کشتی تجاری کشورهای مختلف حامل خواروبار و اسلحه و مهمات در جزیره کبریا کویر در شرق بندر الحمدی کویت پهلو گرفتند و عراق تقاضا کرده پرچم کویت روی این کشتی‌ها نصب شود.[52]
کشتی‌های حامل خواروبار برای عراق، هنگام عبور از تنگه هرمز از پرچم کویت و عربستان سعودی استفاده می‌کنند.[53]
پالایشگاه نفت المقداد در استان بصره پس از بمباران جنگنده‌های ایران مجدداً شروع به کار کرد.[54]
منابع و ارجاعات
- [1]. پورداراب، سعید، تقویم تاریخ دفاع مقدس (غرش توپ‌ها، حوادث مهر 1359)، ج 2، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1385، ص 518، 519.
- [2]. انصاری، مهدی و حسین یکتا، روزشمار جنگ ایران و عراق (هجوم سراسری تهاجم و پیشروی‌های عمده عراق)، ج 4، تهران، مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس سپاه پاسدارن انقلاب اسلامی، 1375، ص 428؛ پورداراب، سعید، همان، ص 517.
- [3]. انصاری، مهدی و حسین یکتا، همان، ص 428.
- [4]. پورداراب، سعید، همان، ص 519.
- [5]. انصاری، مهدی و حسین یکتا، همان، ص 428.
- [6]. پورداراب، سعید، همان، ص 517، 518.
- [7]. انصاری، مهدی و حسین یکتا، همان، ص 428.
- [8]. همان.
- [9]. همان.
- [10]. پورداراب، سعید، همان، ص 519.
- [11]. همان، ص 519، 520.
- [12]. انصاری، مهدی و حسین یکتا، همان، ص 429.
- [13]. همان.
- [14]. پورداراب، سعید، همان، ص 521.
- [15]. همان.
- [16]. انصاری، مهدی و حسین یکتا، همان، ص 429
- [17]. همان، ص 430.
- [18]. همان، ص 429.
- [19]. پورداراب، سعید، همان، ص 519.
- [20]. همان، ص 527.
- [21]. همان، ص 528.
- [22]. همان، ص 521.
- [23]. همان، ص 527.
- [24]. همان، ص 518.
- [25]. همان، ص 650.
- [26]. انصاری، مهدی و حسین یکتا، همان، ص 430.
- [27]. پورداراب، سعید، همان، ص 528.
- [28]. انصاری، مهدی و حسین یکتا، همان، ص 430
- [29]. همان.
- [30]. پورداراب، سعید، همان، ص 529.
- [31]. همان.
- [32]. انصاری، مهدی و حسین یکتا، همان، ص 431.
- [33]. پورداراب، سعید، همان، ص 651.
- [34]. همان، ص 528.
- [35]. همان.
- [36]. همان.
- [37]. همان، ص 526.
- [38]. همان، ص 651.
- [39]. همان.
- [40]. همان.
- [41]. همان.
- [42]. همان، ص 528.
- [43]. همان، ص 648.
- [44]. امین‌آبادی، سیدروح‌الله، ایران پس از انقلاب اسلامی- رخدادهای پائیز 1359، ج 7، تهران، معاونت آموزش و پژوهش خبرگزاری فارس، 1396، ص 191.
- [45]. پورداراب، سعید، همان، ص 649.
- [46]. همان، ص 526، 527.
- [47]. همان، ص 527.
- [48]. همان، ص 649.
- [49]. همان، ص 537.
- [50]. همان.
- [51]. همان.
- [52]. همان.
- [53]. همان.
- [54]. همان.
